Δευτέρα, 17 Σεπτεμβρίου 2012

Το τελευταίο κείμενο στην "Κ": Ο άνθρωπος που έβλεπε πολλά ή η βουλιμία ως συλλογικός καθρέφτης


Αύγουστου Κορτώ
Ο άνθρωπος που έτρωγε πολλά
Εκδόσεις Καστανιώτη
Αθήνα, Απρίλιος 2012
Σελ. 186.



Το σαρδόνιο, σαρκαστικό, αυθάδικο και συνάμα συνταρακτικά αυτό-υπονομευτικό, νέο βιβλίο του Αύγουστου Κορτώ  (κατά κόσμον Πέτρου Χατζόπουλου) είναι ένα απατηλό ως προς τις προθέσεις και την διαβρωτική του επίδραση έργο, που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής. Μια επιπόλαιη πρώτη ματιά δίνει την εντύπωση πως πρόκειται για σειρά εφήμερων καλαμπουρτζίδικων κειμένων εύπεπτης εβδομαδιαίας στήλης περιοδικού ποικίλης ύλης.

Πέμπτη, 21 Ιουνίου 2012

Οι άνθρωποι που στηρίζουν τον τόπο στα πόδια του...


Πότε θεωρείται ότι ένα κράτος έχει καταρρεύσει; Όταν αδυνατεί να ανταποκριθεί στις θεμελιώδεις ανάγκες των πολιτών του. 

Θεμελιώδη ανάγκη εννοούμε, πριν ακόμα και από την εξασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης, ακόμα και σταθερού μισθού, τη διασφάλιση της επιβίωσης των κατοίκων μιας χώρας. 

Η απάνθρωπη ταλαιπωρία που υφίστανται οι καρκινοπαθείς και άλλοι βαριά νοσούντες – που δεν μπορεί να χωρέσει ο νους του υγιούς – οι οποίοι στερούνται («έστω» και για λίγες ώρες ή ημέρες)  των φαρμάκων που τους συντηρούν στη ζωή, είναι η πιο περίτρανη απόδειξη της συντελεσμένης κατάρρευσης του ελλαδικού κράτους. Παρόλα αυτά όμως η ζωή σε αυτή τη χώρα εξακολουθεί κουτσά στραβά να προχωράει σε – σχετικά – φυσιολογικές συνθήκες.

Πώς όμως αυτό καθίσταται δυνατό;

Τετάρτη, 6 Ιουνίου 2012

Το μαγευτικό ποίημα ενός κυνικού

«Ο Ευριπίδης είναι από-γοητευτικός. Ξεγυμνώνει ό,τι μας γοητεύει. Εξ ου και είναι ο πιο διδακτικός. Αποκαλυπτικός του ανθρώπινου χαρακτήρα. Αυτό είναι που άγγιξε τους μαθητές». 

Έχω απέναντί μου, σε ένα μικρό τραπέζι πολύβοου αθηναϊκού καφέ την φιλόλογο, ποιήτρια και μεταφράστρια Ανθή Λεούση (Ευσταθία Συλλαίου) που ταξίδεψε από τη Χαλκίδα για να μιλήσουμε για τη νέα της μετάφραση αποσπασμάτων από όλες τις τραγωδίες του Ευριπίδη με τίτλο: «Ευριπίδης Αθηναίος. Ξέρεις τη φύση των ανθρώπινων πραγμάτων;», που κυκλοφόρησε από την «Ινδικτο».

Παρασκευή, 25 Μαΐου 2012

Ο πολιτισμός ως σήμα κατατεθέν του τίποτα και η βία ως ύστατο δημοκρατικό επιχείρημα

Η ενασχόληση με το ευρύ πεδίο που ονομάζουμε πολιτισμός δεν είναι εύκολη υπόθεση στην Ελλάδα, αν και κοιτίδα η ίδια του Πολιτισμού.

Τρίτη, 22 Μαΐου 2012

Η μετανάστευση στην εποχή της παγκόσμιας ύφεσης

Η μετανάστευση είναι ένα από τα άμεσα επακόλουθα κάθε δριμείας οικονομικής και πολιτικής κρίσης. Μεροκαματιάρηδες άνθρωποι και θησαυρισμένα κεφάλαια φεύγουν από τη χώρα για μια «καλύτερη τύχη» στο εξωτερικό. 

Τρίτη, 15 Μαΐου 2012

Η κρίση στον χώρο του βιβλίου ή το αμετάδοτο μικρόβιο

Είναι μάλλον προφανές ότι ο όρος «οικονομική κρίση» χρησιμοποιήθηκε ως ευφημισμός για μια πτωχευμένη οικονομία στα πρόθυρα της στάσης πληρωμών. Η ουσιαστική κρίση κατέτρωγε τα σωθικά της χώρας εδώ και δεκαετίες. Ετσι και στον χώρο του βιβλίου η ανακύκλωση μεταχρονολογημένων επιταγών δεν ήταν παρά μια βραδυφλεγής βόμβα που ήταν γραφτό κάποια στιγμή να σκάσει στα χέρια των εκδοτών.  

Δευτέρα, 14 Μαΐου 2012

Υποβλητική απόμακρη γραφή

Ζωσμένος τη βαριά σκευή της κλασικής ευρωπαϊκής λογοτεχνίας εισέβαλλε στη σύγχρονη νεοελληνική ο Γιώργος Μητάς με την πρώτη του συλλογή τριών διηγημάτων. Η ρέουσα γλώσσα του, που τρέχει σαν το ομώνυμο ποτάμι της βορινής αγγλικής επαρχιακής πόλης όπου εξελίσσονται οι λυπητερές ιστορίες του, θυμίζει κλασικότροπο Αγγλο, Γερμανό ή Ρώσο γραφιά 19ου αιώνα.

Δευτέρα, 9 Απριλίου 2012

Μόνο αν είσαι διάτρητος μπορεί να σε διαπεράσει το φως...


Τα 170 ζωγραφικά έργα και κατασκευές του Τάσου Μαντζαβίνου που εκτίθενται στο Μουσείο Μπενάκη της Πειραιώς δεν είναι μια - αναδρομικού τύπου- έκθεση. 

Οι επισκέπτες έρχονται σε επαφή όχι με μια αναδρομή στον χρόνο, αλλά με ένα σημειωτόν βάδισμα που εξελίσσεται καλλιτεχνικά μέσα στα χρόνια. Ενα σημειωτόν με την έννοια της εμμονής με την οποία σκαλίζει κανείς το ίδιο τραύμα. 

Μια εμμονή, αποκαλυπτική ένός αποσυνάγωγου καλλιτέχνη που αναμετριέται με το ανεξάντλητο εσωτερικό του κενό. Μόνιμο εξ αρχής θέμα ο αυτός του «εν ασθενεία», όπως τονίζει ο παύλειος τίτλος «Η δύναμις μου εν ασθενεία τελειούται». 

Ακόμα κι όταν ζωγραφίζει τους Πρωτόπλαστους, τον Καραγκιόζη ή τον Τζούλιο Καϊμη δεν κάνει τίποτα άλλο από το να αποτυπώνει διαδχικές εκδοχές του εαυτού του. Που είναι και ο δικός μας διάτρητος εαυτός.

Τετάρτη, 28 Μαρτίου 2012

Ο πόνος και ο νόστος του πρόσφυγα

Πόσο εύκολο είναι, ανήκοντας σε μια από τις εμπλεκόμενες πλευρές, να διηγηθεί κανείς την ιστορία ενός αιματηρού πολέμου, ενός ανελέητου διωγμού ή ενός βίαιου εκτοπισμού χωρίς να υποδαυλίσει το μίσος για τον εχθρό; 

 Εστιάζοντας στον ανθρώπινο πόνο που δεν ξεχωρίζει στρατιωτικά μέτωπα κι αντιμαχόμενες πλευρές, διαφορετικές γλώσσες, ιδεολογίες ή θρησκείες.

Τρίτη, 20 Μαρτίου 2012

Οι περιπολίες ενός εξαιρετικού δεξιοτέχνη του διηγήματος

Οι θεωρίες και κυρίως οι πρακτικές που εφαρμόζουν οι διηγηματογράφοι δεν είναι λίγες. Τουναντίον. Περιέργως πώς η επικρατούσα εγχωρίως αντίληψη είναι μια, και συγκεκριμένα εκείνη, σύμφωνα με την οποία το διήγημα είναι μια σύντομη ολιγάνθρωπη ιστορία με απλή δομή, μη πεπλεγμένη πλοκή, σχοινοτενή χρονολογική αφήγηση και εντυπωσιακή ανατροπή στο φινάλε.

Τετάρτη, 14 Μαρτίου 2012

Α-νόητος και βάναυσος κόσμος

Η «Ελένα» του Ρώσου σκηνοθέτη της αριστουργηματικής «Επιστροφής», Αντρέι Σβιάγκιντσεφ είναι χάρμα οφθαλμών. 
Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο έργο μιας τέχνης, η οποία δεν έχει ανάγκη τον λόγο για να επικοινωνήσει με τον θεατή. Η εικόνα μιλάει από μόνη της, αφηγούμενη πολλά περισσότερα (μέσω της ανάδειξης εύγλωττων αντιθέσεων και λεπτομερειών) απ’ ότι ο λόγος, ο οποίος λειτουργεί συμπληρωματικά σε ένα έργο που μας υπενθυμίζει ότι ο κινηματογράφος υπηρετεί μια καλλιτεχνικά αυτόνομη γλώσσα (όπως π.χ. η ποίηση), εκείνη της εικόνας.

Παρασκευή, 9 Μαρτίου 2012

Τσιριγώτης και Διακοφτίτης, όχι Αθηναίος...


Δύσκολα αισθάνεται κανείς «ντόπιος» Αθηναίος, ακόμα κι αν είναι απόγονος τέταρτης γενιάς μετοίκων. Στην πόλη νιώθεις τόπο σου μονάχα το διαμέρισμά σου. Εξ ου και δεν είναι λίγοι εκείνοι που αν και ανδρώθηκαν μέσα στο γκρίζο μπετόν, νιώθουν συντριπτικά ισχυρότερο τον δεσμό με κάποιον μακρινό πατρογονικό επαρχιακό τόπο. 

Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2012

«Αυτό που ζούμε μπορείτε να το περιγράψετε;»

Η γεμάτη προσδοκία ερώτηση που απηύθυνε η μυριοταλαίπωρημένη ανώνυμη Ρωσίδα, στην ποιήτρια Αννα Αχμάτοβα, ζητεί από τη λογοτεχνία τα εαυτής.

Δευτέρα, 6 Φεβρουαρίου 2012

Η λογοτεχνία απέναντι στον δήμιο

Το μέγα ζητούμενο στην λογοτεχνία είναι πώς τοποθετείται κανείς απέναντι στον δήμιο, έλεγε ο Γάλλος συγγραφέας Πωλ Γκαντέν. Υπ’ αυτή την έννοια τα μεγάλα αριστουργήματα της λογοτεχνίας είναι εκείνα που βρίσκουν απαντήσεις στα οριακά (εξ ορισμού οντολογικά) ζητήματα που αφήνουν βουβή ή αμήχανη την υπόλοιπη λογοτεχνία. Τα βιβλία αυτά φέρνουν με τη σειρά τους σε δύσκολη ή αμήχανη θέση όσους απoπειρώνται να να τοποθετηθούν κριτικά απέναντί τους ή να τα περιγράψουν - πράγμα αντίστοιχο.

Δευτέρα, 30 Ιανουαρίου 2012

Η επιβράβευση ενός μεγάλου έργου. Ο Ν.Δ.Τ. για τον Παπαδιαμάντη, τον Λορεντζάτο και τον Βακαλόπουλο...

Ο εμβριθής φιλόλογος και επιμελητής των «Απάντων» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη Νίκος Δ. Τριανταφυλλόπουλος απάντησε σε τέσσερις ερωτήσεις με αφορμή την κυκλοφορία δύο βιβλίων για τον Παπαδιαμάντη από τις εκδόσεις «Ικαρος» και την αγόρευση του τον περασμένο Δεκέμβριο σε επίτιμο διδάκτορα από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Η δύσκολη περασμένη χρονιά έκλεισε με ευτυχέστατο τρόπο για τον επί τριαπεντακονταετία ακάματο μελετητή του παπαδιαμαντικού έργου Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλο.

Παρασκευή, 20 Ιανουαρίου 2012

Απ' το σημειωματάριο...

1. "Παρότι ήταν στο νούμερό της, στα πόδια της έδειχναν τεράστια, σαν να είχε φορέσει τα παπούτσια κάποιου άλλου". 

2. "Κάθε που ο Θανάσης έβγαινε απ' την πόρτα η Μαρίνα αντιδρούσε λες δεν επρόκειτο να επιστρέψει ποτέ. Ακόμα κι όταν ήξερε - και πάντα ήξερε τα πάντα - ότι πήγαινε στην πλατεία για έναν καφέ".

31.12.2010

Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2012

Ο αναρχικός Οσκαρ Ουάιλντ: ένα πορτρέτο του καλλιτέχνη από τον Κωνσταντίνο Πουλή


Είναι τουλάχιστον αξιοπερίεργο πώς, ενώ οι μεταφράσεις των έργων του Ουάιλντ στα ελληνικά αφθονούν, δύσκολα θα βρει κανείς στιβαρό δοκίμιο για τον δημοφιλή δανδή γραμμένο στη γλώσσα μας. Αυτό που προσελκύει τους εκδότες δεν είναι η αξία του λογοτεχνικού έργου, αλλά απλά και μόνον η απουσία συγγραφικών δικαιωμάτων.