Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2011

Ενα ανατολικό γουέστερν που αποδομεί το Ουέστ


Το «Κάποτε στην Ανατολία» του Τούρκου Νουρί Μπιλγκέ Τζεϊλάν παρουσιάζεται ήδη από τον τίτλο ως ένα ανατολίτικο γουέστερν. Το έργο βασίζεται στην νεωτερική εκδοχή της απονομής δικαιοσύνης, στην αστυνομική ιστορία τηνοποία ο Τούρκος σκηνοθέτης υπονομεύει συνειδητά υπερασπιζόμενος μια διαφορετική αντίληψη περί δικαίου και κατ’ επέκταση περί σχέσεων κοινωνίας.


Στις αστυνομικές σειρές τύπου CSI, αιχμή του δόρατος της αμερικανικής παγκοσμιοποιημένης τηλεοπτικής βιομηχανίας η αστυνομία με τη βοήθεια μιας υπερσύγχρονης αλάθητης τεχνολογίας ξεχωρίζει τελεσίδικα τον ένοχο από τον αθώο, δίνοντας οριστική λύση στο προαιώνιο ζήτημα του καλού και του κακού. Μέσω της ανακάλυψης δειγμάτων DNA και άλλων ατράνταχτων αποδεικτικών στοιχείων καμία πράξη δεν μπορεί να μείνει κρυφή, κανένα κίνητρο αναπόδεικτο.

Η απολυτοποίηση, μέσω της τελειοποίησης της τεχνολογίας, κάθε αστυνομικής έρευνας καθιστά οιονεί απρόσωπο τον ερευνητή, ο οποίος ταυτίζεται με την απαρέγκλιτη επιστημονική λογική. Η απόλυτη αλήθεια των ευρημάτων καθιστά απρόσωπο και τον ύποπτο και κατ΄επέκταση τον ένοχο, μεταμορφώνοντάς τον σε φορέα ενός δεδομένου DNA.

Υπ΄αυτή την έννοια η πιο σύγχρονη τηλεοπτική εκδοχή της αστυνομικής ιστορίας (το αστικό γουέστερν) συνίσταται στην απολυτοποίηση του θεμελιώδους χαρακτηριστικού του είδους: της αστυνομικής πλοκής που με τη σειρά της εδράζεται στον άτεγκτο ορθολογισμό της επιστημονικής απόδειξης.

Ο Τζεϊλάν τινάζει στον αέρα την αποδεικτική ή καθαρή λογική, αδιαφορώντας πλήρως για τα αποδεικτικά στοιχεία της αστυνομικής έρευνας και τα οριστικά συμπεράσματα που προκύπτουν από αυτή.

Με μια ιδιοφυή κίνηση - τη διαρκή δηλαδή αναστολή κάθε αποδεικτικού συμπεράσματος - παρέχει άλλοθι (=είμαι αλλού) στον κινηματογράφο, επαναπραρδιορίζοντας την ουσία του.
Μας υπενθυμίζει με άλλα λόγια ότι η Τέχνη
του κινηματογράφου με Τ κεφαλαίο βρίσκεται αλλού κι όχι κρυμμένη στους μεάνδους μιας ευφάνταστης πλοκής που πασχίζει να ξαφνιάσει τον μπαϊλντισμένο και εσχάτως τρομοκρατημένο Δυτικό θεατή.

Δίνοντας έμφαση στην εικαστικότητα του κάδρου μεταφέρει το κέντρο βάρους της ταινίας από την πλοκή στην εικόνα και απ’ την αντικειμενική αλήθεια των επιστημονικών αστυνομικών τεκμηρίων, στην σχετική (αλλά πόσο πιο μεστή) αλήθεια των προσώπων. Ορθώνει ένα μεγάλο ευρωπαϊκό ανάστημα στον παγκοσμιοποιημένοαμερικανικό πολιτισμό.

Δεν υπάρχουν σχόλια: