Πέμπτη, 30 Ιουνίου 2011

Τζ. Ντ. Σάλιντζερ: Ο μεγάλος διηγηματογράφος που επισκιάστηκε από το μυθιστόρημά του...

Υπάρχουν συγγραφείς του ενός βιβλίου, όπως π.χ. ο Χουάν Ρούλφο με το «Πέδρο Πάραμο» ή τηρουμένων των αναλογιών ο Ταχτσής με το «Τρίτο στεφάνι» του. Υπάρχουν και σπουδαίοι συγγραφείς το έργο των οποίων επισκιάστηκε από ένα τους βιβλίο. Τέτοια περίπτωση είναι ο Χέρμαν Μέλβιλ με το «Μόμπι Ντικ» ή τηρώντας πάλι αντίστοιχες αναλογίες, ο Βασίλης Βασιλικός, το διάσημο μυθιστόρημα του οποίου, το «Ζ» επισκίασε σπουδαία έργα, όπως η «Τριλογία».


Από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις συγγραφέων της δεύτερης κατηγορίας είναι ο μεγάλος Αμερικανός πεζογράφος Τζ. Ντ. Σάλιντζερ. Το καλτ μυθιστόρημα της δεκαετίας του ’50 στις ΗΠΑ και του ’70 στην Ελλάδα, το βιβλίο που μάγεψε γενιές αναγνωστών, «Ο φύλακας στη Σίκαλη», τον κατέταξε στους σπουδαιότερους συγγραφείς του περασμένου αιώνα, επισκιάζοντας όμως μέχρις εξαφανίσεως τα συγκλονιστικά του διηγήματα.

Στη συλλογή «Εννέα ιστορίες» ο Σάλιντζερ συγκέντρωσε μερικές από τις καλύτερες ιστορίες του που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό « Τhe New Yorker». Ιστορίες τις οποίες δύσκολα μπορεί κανείς να κατατάξει κάπου καθώς μοιάζουν να απαρτίζουν από μόνες τους ένα διαφορετικό, ξεχωριστό είδος. Υπ’ αυτή την έννοια οι ιστορίες αυτές επιφυλάσσουν μια έκπληξη σε κάθε αμύητο στη μικρή φόρμα του Σάλιντζερ. Η έκπληξη αυτή δεν πηγάζει, ούτε οφείλεται – παρά μονάχα, ίσως, δευτερευόντως – στην απαράμιλλη αφηγηματική δεινότητα του συγγραφέα, ο οποίος έχει την θεϊκή ικανότητα να εμφυσά τη ζωή στους μυθιστορηματικούς του χαρακτήρες.

Ο Σάλιντζερ κατορθώνει να αποδώσει τον βαθύ ψυχισμό των ηρώων του χωρίς να προσφύγει ούτε στιγμή στο ψυχογράφημα ή σε άκρως ρηξικέλευθες και πετυχημένες τεχνικές όπως την απόδοση της «ροής της συνείδησης» του ήρωα, ακολουθώντας το παράδειγμα ομότεχνων του όπως ο η Γουλφ ή ο Τζόυς. Ελάχιστες είναι οι φορές που επιτρέπει στον αφηγητή του να διεισδύσει στην ψυχή και στις σκέψεις των ηρώων του. Ηδη από την πρώτη αλλόκοτη ιστορία με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ιδανική μέρα για μπανανόψαρα» ο αναγνώστης καθηλώνεται από την ιλιγγιώδη ικανότητα του συγγραφέα να σκιαγραφεί τους ήρωές του μέσα από τους διαλόγους και δη τους τηλεφωνικούς. Την απίστευτη και άπιαστη αληθοφάνεια των χαρακτήρων του συμπληρώνει η απαράμιλλη ενδελεχή περιγραφή των πράξεων των ηρώων μέσα από στη μαεστρική απόδοση κρίσιμων λεπτομερειών.

Πρόκειται για να αφηγηματικό ταλέντο εφάμιλλο του Προυστ, μείον τον στοχαστικό «αυτισμό» του Γάλλου αφηγητή. Στις περισσότερες ιστορίες του, με πλέον χαρακτηριστική το «Λίγο πριν τον πόλεμο με τους Εσκιμώους» ο Σάλιντζερ σκιαγραφεί ένα επεισόδιο από τη ζωή των χαρακτήρων του, αυτό που ο Ζολά αποκαλούσε «μια φέτα ζωής» αφήνοντας ανοιχτό τόσο το τέλος, όσο και την αρχή της αφήγησης.

Ταυτόχρονα εισαγάγει εμβόλιμα ένα – συνήθως γκροτέσκο – διάλογο ή συμβάν που εντείνουν την αίσθηση του μετέωρου που προκαλείς τον αναγνώστη του. Το στοιχείο αυτό έρχεται να ισορροπήσει την κρυστάλλινη καθαρότητα του απέριττου λόγου του. «Κατά τη γνώμη μου», για να παραφράσω τον Τέντι, το παιδί θαύμα του ομώνυμου διηγήματος, «οι ιστορίες του Σάλιντζερ είναι ένας δούρειος ίππος».

1 σχόλιο:

Johnny Panic είπε...

Αληθινή αποκάλυψη αυτά τα διηγήματα! Οφείλω να σε ευχαριστήσω,διότι το ενθουσιώδες κείμενό σου ήταν η αιτία της γνωριμίας μου με τον Σάλιντζερ ως διηγηματογράφο κι επίσης θα επιθυμούσα να μάθω ποια ξεχώρισες ιδιαίτερα...Εμένα μου άρεσαν σχεδόν όλα,αλλά μπορώ να πω ότι πια περιέχω το "ιδανική μέρα για μπανανόψαρα" και το "Για την Εσμέ με φρικωδία και αγάπη".