Πέμπτη, 2 Ιουνίου 2011

Χωρατεύοντας επιδέξια με τα λογοτεχνικά είδη

Ray Bradbury
Πέθανε ο σκύλος κατά τ’ άλλα όλα καλά.
Εκδ. Αγρα, 343 σ.
Μτφ. Βασίλης Δουβίτσας

Μην έχοντας διαβάσει το περιβόητο μυθιστόρημα «Φάρενάιτ 451» στο οποίο οφείλει εν πολλοίς την αλαργοτάξιδη φήμη του, και μην τρέφοντας ιδιαίτερα μεγάλη εκτίμηση στο είδος, θεωρούσα τον Ρέυ Μπράντμπερυ έναν εμβληματικό εκπρόσωπο της λογοτεχνίας επιστημονικής φαντασίας. Ανοίγοντας όμως τη συλλογή διηγημάτων «Πέθανε ο σκύλος, κατά τ’ άλλα όλα καλά» δεν συνάντησα ούτε διαστημόπλοια, ούτε αλλόκοτους κόσμους, μήτε παράξενα πλάσματα. Μετά βίας ένα-δυο φαντάσματα ή οπτασίες.


Η συλλογή περιείχε διαφορετικού τύπου και πολύ διαφορετικά μεταξύ τους διηγήματα. Διηγήματα με την πιο στερεότυπη έννοια του είδους, χωρίς κανένα φανταστικό στοιχείο όπως το ιλαροτραγικό «Οι πολύ καθωσπρέπει φόνοι», διηγήματα με έντονο το στοιχείο του αλλόκοτου ή με έντονο σασπένς όπως «Η Αφαντη» που φέρνουν στον νου τον αγαπημένο του Εντγκαρ Αλλαν Πόε ή τον Χώθορν, και διηγήματα όπως το «Θυμάστε τον Σάσα», «Ηλεκτροπληξία» και  «Εκείνη η γυναίκα στο γκαζόν» με ιδιαίτερο χαρακτηριστικό μια ελαφρά παραμόρφωση της πραγματικότητας, εν είδη μιας ενέσιμης δόσης φανταστικού, που προστίθεται στο κρασί σαν τη ρετσίνα, προσδιορίζοντας την γεύση του. Περιέχει, τέλος, και εντελώς φανταστικά ή απίθανα διηγήματα, όπως το «Πέντε βαθμοί της κλίμακας Ζαχάρωφ-Ρίχτερ».

Ξεχωριστή θέση καταλαμβάνουν τα διηγήματα με θέμα τη λογοτεχνία και έντονο το στοιχείο της διακειμενικότητας όπως η «Τελευταία κοινωνία» και η «Ανταλλαγή», ίσως τα καλύτερα της συλλογής. Στο πρώτο ο συγγραφέας αποτίει φόρο τιμής σε τρεις γίγαντες της λογοτεχνίας, τον Χέρμαν Μέλβιλ, τον Πόε και τον Οσκαρ Ουάιλντ. Στο δεύτερο με μεγάλη τρυφερότητα στα αναγνώσματα της παιδικής και της εφηβικής του ηλικίας και εν γένει στην λογοτεχνία ως κατοικήσιμου και φιλόξενου κόσμου. Πολλά όπως το φωκνερικής πνοής «Χαρίζεται χώμα» ακροβατούν στο όριο του «παράξενου», όλα τους όμως κατορθώνουν να φωτίσουν με απαράμιλλο τρόπο, τόσο χάρη στην ιδιοφυή, πολύ συχνά, σύνθεση της πρότασης του, στις μεταφορές του όσο και ως συνολικές συνθέσεις, τον σημερινό σύγχρονο άνθρωπο και κόσμο. Πόσοι άραγε συγγραφείς μπορούν να μιλήσουν ουσιαστικά για τον θάνατο χωρατεύοντας με τον θάνατο του σκύλου;

Δεν υπάρχουν σχόλια: