Πέμπτη, 19 Μαΐου 2011

Ο κάμπος στις φλόγες, μια σύγχρονη εκδοχή της Κόλασης από τον Χουάν Ρούλφο

Η συλλογή διηγημάτων του ολιγογράφου, πλην όμως κορυφαίου συγγραφέα Χουάν Ρούλφο που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Πατάκη», προηγήθηκε κατά δύο χρόνια του διάσημου αριστουργήματος, «Πέδρο Πάραμο». Αν το μυθιστόρημα είναι μια αλληγορική Νέκυια, μια επίσκεψη στον κόσμο των νεκρών προς αναζήτηση του Πατέρα, η συλλογή διηγημάτων είναι η επίσκεψη στον επίγειο κόσμο των κολασμένων, όπου ο φλεγόμενος κάμπος επέχει θέση κολαστηρίου για τους κατοίκους του.


Το μυθιστόρημα αποτελεί λογοτεχνική εξέλιξη ή εμβάθυνση της συλλογής. «Κατεβαίνοντας» συμβολικά από την επίγεια Κόλαση του «Κάμπου» στον ουτοπικό και υπερχρονικό Αδη του «Πάραμο» η λογοτεχνία ανυψώνεται από το επίπεδο του ιστορικού κοινωνικού ρεαλισμού σε εκείνο του μύθου. Γι’ αυτό και ενώ η συλλογή είναι ένα σπουδαίο λογοτεχνικό έργο ανατομίας της λατινοαμερικανικής κοινωνίας μιας συγκεκριμένης εποχής, το μυθιστόρημα συγκαταλέγεται στην περιορισμένη χορεία των παγκόσμιων κλασικών έργων. Η διαφορά τους έγκειται στην έναση της οικουμενικότητας του έργου.

Η συλλογή διηγημάτων έχει τις ρίζες της στην ιστορία, η οποία εισβάλλει στο κείμενο με τη μορφή εμβληματικών ιστορικών μορφών του Μεξικού. Η μεξικανική ιστορία είναι π.χ. παρούσα στο ομώνυμο διήγημα που αφηγείται τη σύγκρουση των ανδρών του αντάρτη Πέδρο Σαμόρα με τους στρατιώτες του στρατηγού Πετρονίλο Φλόρες.

Ο Ρούλφο σκιαγραφεί έναν κόσμο βαθιάς, ασύλληπτης φτώχειας, ανυπέρβλητης εξαθλίωσης και πρωτόγονης βίας. Εναν κόσμο στέρησης, θανάτου και αδιεξόδου στον οποίο διαβιούν εγκλωβισμένοι, άνθρωποι στριμωγμένοι σαν τα σκυλιά στον τοίχο από την πιο θεμελιώδη ανάγκη: Ανάγκη τροφής και αγάπης. Αλλά και αγύρτες, κλέφτες, δολοφόνοι, πρωτόπλαστοι άνθρωποι του ενστίκτου. Ο Κάμπος είναι ένα εφιαλτικό τοπίο, μια καταραμένη γη όπου δεν φυτρώνει τίποτα, πάνω στην οποία δεν ευδοκιμεί παρά μόνο ο πόνος, η βία και ο θάνατος.

Το συγκλονιστικό όμως στοιχείο που συνδέει το βιβλίο με την ρίζα της λογοτεχνίας, την προφορική παράδοση της Παλαιάς Διαθήκής ή του Ομηρικού επούς, είναι η αφηγηματική γλώσσα του Ρούλφο. Μια δική του γλώσσα που μοιάζει φυσικότερη από την προφορική, σαν κλεμμένη από τα στόματα των Μεξικανών, η οποία παρασέρνει στον μεθυστικό ρυθμό της με την απαράμιλλη μαγεία των μεταφορών της και τον πιο αντιδραστικό αναγνώστη.

Η συλλογή διηγημάτων «Ο Κάμπος στις Φλόγες» του Ρούλφο, την οποία έχουμε την τύχη να απολαμβάνουμε στην εξαιρετική μετάφραση της Έφης Γιαννοπούλου, μοιάζει να είναι για τους Λατινοαμερικανούς συγγραφείς του 20ου αιώνα κάτι αντίστοιχο με το «Παλτό» του Γκογκολ, από το οποίο, σύμφωνα με τον Τουργκένιεφ ξεπήδησαν όλοι οι μεγάλοι Ρώσοι συγγραφείς του 19ου. Το διήγημα «Τάλπα» λ.χ. μοιάζει να είναι το καλούπι απ’ όπου βγήκε ο Μάρκες ή ο Μπόρχες της «Αναφοράς στον Μπρόντι». Σχηματικά και πάλι μιλώντας αν ο βίαιος κόσμος των διηγημάτων συγγενεύει τον ανηλεή κόσμο της της Ιλιάδας, το μυθιστόρημα μοιάζει με παραλλαγή της Οδύσσειας.

2 σχόλια:

nikos είπε...

ξόρκι κατά του θανάτου. ο ρούλφο εξαγνίζει.το διαβάζω από χθες με ευλάβια

νίκος

Ανώνυμος είπε...

Σας προτείνω να διαβάσετε οπωσδήποτε, αν δεν το έχετε κάνει ήδη, το "Πέδρο Πάραμο", το άγνωστο σε πολλούς αριστούργημα του Χουάν Ρούλφο.
Βιβλίο εκπληκτικής σύλληψης!


κ.κ.