Τετάρτη, 31 Μαρτίου 2010

Για την έκθεση Τσαρούχη στο Μπενάκη (19/12/2009 - 14/03/2010)


Η πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση του Τσαρούχη στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς αποτελεί αναμφίβολα ένα από τα μείζονα καλλιτεχνικά γεγονότα της χρονιάς.
Περιδιαβαίνοντας, ωστόσο, ολίγον κοπαδιαστά την τεράστια αναδρομική έκθεση των 680 έργων και όντας – άθελά μου – ωτακουστής ευφάνταστων σχολίων από τα πέριξ, άρχισα να αναρωτιέμαι τι ακριβώς ζητάμε ως θεατές και μαζί με μας οι διοργανωτές από αυτό το καλλιτεχνικό γεγονός.

Για τον Τσαρούχη, έναν καλλιτέχνη ορόσημο μιας παρελθούσας αν και τόσο κοντινής εποχής, η ζωγραφική ήταν μια διαρκής αναζήτηση : «Από μικρό παιδί ήθελα να μάθω τι είναι η ζωγραφική που τόσο με τραβούσε. Πώς γίνεται, και πώς τη μαθαίνει κανείς». Για τους θεατές που σχολίαζαν, χορεύοντας «πολλά βαρύ» ζεϊμπέκικο μπροστά στον ομώνυμο πίνακα ή χωράτευαν με τις ανατομικές λεπτομέρειες των εικονιζόμενων μοντέλων και τη σεξουαλική ζωή του ζωγράφου, σημασία δεν είχε προφανώς η «έκθεση», αλλά το ότι επρόκειτο για κάτι «μεγάλο», για ένα event που δεν πρέπει κανείς να χάσει.


Πολύ φοβάμαι όμως – κι ας με συγχωρέσουν αν τους αδικώ - ότι οι ίδιοι οι διοργανωτές έδωσαν έμφαση στο ευμεγέθες της αναδρομικής έκθεσης, στη μοναδικότητα δηλαδή του γεγονότος σε βάρος της μοναδικότητας του έργου. Η αναδρομική, οιονεί εξαντλητική, έκθεση δεν έκανε νομίζω καλό στο μεγάλο ζωγράφο. Η παρουσίαση εντελώς πρωτόλειων κι αδέξιων έργων από τα μικράτα του όχι μόνο δεν προσθέτει κάτι στην συνολική εικόνα που έχει κανείς για το έργο του, αλλά μας απομακρύνει από το βαθύτερο πνεύμα του Τσαρούχη, παρουσιάζοντάς τον ως (άλλο ένα) παιδί θαύμα.

Η θεώρηση αυτή συρρικνώνει την τέχνη στην επιφοίτηση (ταλέντο). Μια δωρεά που στιγματίζει τον αποδέκτη της, τοποθετώντας τον απέναντι, αν όχι στο περιθώριο της κοινωνίας όπου σπαταλάει τη ζωή του «παίζοντας» σαν τον μάγο της φυλής με αυτό το «ταλέντο». Η ιδρυτική αγωνία και η βαθιά πνευματική αναζήτηση του δημιουργού, εν προκειμένω του Τσαρούχη, πάει περίπατο. Το μόνο που απομένει να μοιραστούμε είναι το υπερθέαμα ως κυριακάτικο περίπατο.