Τετάρτη, 24 Νοεμβρίου 2010

Μέτρια γραφή, νοσηρές και βίαιες ιστορίες

Guillermo Arriaga
Ρετόρνο 201
Εκδ. Πάπυρος
Σελ. 229.

Το γράψιμο, ιδίως όταν γράφει κανείς λογοτεχνία, είναι μια οριακή διαδικασία. Μια επικίνδυνη κρημνοβασία. Ο συγγραφέας που σκάβει μέσα του με την πένα του, που την χρησιμοποιεί κι ως δεκανίκι σε κάθε του υπαρξιακό βήμα, πορεύεται επί ξηρού ακμής δοκιμάζοντας σε κάθε βιβλίο τα όρια του εαυτού του. Η πορεία του, όπως και κάθε άλλη πορεία δεν είναι ούτε υποχρεωτικά προοδευτική, ούτε οπωσδήποτε γραμμική.
Μπορεί μετά από ένα, δυο, τρία ή και περισσότερα ικανοποιητικά ή και καλά βιβλία να γράψει ένα μέτριο ή κακό.
Όπως συμβαίνει συχνά στη ζωή η ανάκαμψη μετά την πτώση είναι εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία. Γιατί η ματαίωση των προσδοκιών του αναγνώστη εισπράττεται ως προδοσία του συγγραφέα.

Ένα βαθμιαία διογκούμενο αίσθημα απογοήτευσης και προδοσίας μου προκάλεσε η ανάγνωση των διηγημάτων του, έως πρότινος, ιδιαίτερα αγαπητού μου, Γκιγέρμο Αριάγα. Πώς είναι δυνατόν ο συγγραφέας του απολαυστικού «Ένα γλυκό άρωμα θανάτου», του συναρπαστικού «Το απόσπασμα της Γκιλοτίνας» και του «Βίσωνα της νύχτας» να γράφει τόσο αποκρουστικά, αλλά και συνάμα αδιάφορα διηγήματα; Πώς είναι δυνατόν να χάθηκε όλη μαγεία, η ατμοσφαιρικότητα και το συναρπαστικό βάθος των «21 γραμμάρια» ή της κινηματογραφικής έκπληξης «Οι τρεις ταφές του Μελκιάδες Εστράδα» των οποίων έγραψε το σενάριο; Είναι αλήθεια ότι τόσο το επόμενο η «Βαβέλ», όσο και το ολότελα δικό του «Τα σύνορά της μοναξιάς» πετούν αρκετά χαμηλότερα, δεν φτάνουν στα ίδια ύψη.

Όμως στη συλλογή αυτή που έχει ως κεντρικό άξονα μια οδό, την οδό Ρετόρνο, απηχώντας τα εξαιρετικά διηγήματα της οδού Κροχμαλνα του Ισαάκ Μπάσεβις Σινγκερ φαίνεται πως από όλα τα στοιχεία των «τριών ταφών» επέλεξε να εστιάσει το ενδιαφέρον του στο τυμπανισμένο πτώμα του περιφερόμενου Εστράδα. Η απρόσφορη περιγραφή νοσηρών και εξαιρετικά βίαιων σκηνών με μια αδιάφορη, στην κενή πεζότητά της, γλώσσα που δεν επιτρέπει στον αναγνώστη να συγκρατήσει ούτε μια αξιοπρόσεκτη πρόταση απ’ όλο το βιβλίο, καθιστά την ανάγνωση αληθινή δοκιμασία. Δύσκολα διασώζεται το διήγημα «Ζήτημα τιμής». Το βιβλίο σου πέφτει από τα χέρια.

Δεν υπάρχουν σχόλια: