Δευτέρα, 8 Νοεμβρίου 2010

Επίκαιρο... Κείμενο της Σιμόν Βέιλ για την κομματοκρατία

Τα σπουδαία κείμενα δεν έχουν ηλικία. Κι αυτό διότι έχουν τη δυνατότητα να φωτίζουν, ανεξαρτήτως εποχής, κομβικές όψεις του παρόντος. Στο μικρό της δοκίμιο «Σημείωμα περί της καθολικής κατάργησης των πολιτικών κομμάτων» γραμμένο γύρω στα 1940 και δημοσιευμένο στο περιοδικό «La Table Ronde» τον Φεβρουάριο του 1950 η Σιμόν Βέιλ, ένα από τα διαυγέστερα πνεύματα του 20ου αιώνα, προβλέπει και στηλιτεύει την μετεξέλιξη της Δημοκρατίας σε Κομματοκρατία. Επανεξετάζει τον ρολό των πολιτικών κομμάτων υπό το πρίσμα των αρχών «Κοινωνικού Συμβολαίου» του Ρουσώ που αποτελούν τη βάση της σύγχρονης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, προτείνοντας την κάθοδο στην πολιτική προσωπικοτήτων εκτός πολιτικών σχηματισμών.


Η αξία που αναγνωρίζουμε στην κοινωνική συναίνεση, η δυνατότητα αποκάλυψης της αλήθειας, εδράζεται, σύμφωνα με την Βέιλ, στην παραδοχή ότι η λογική είναι κοινή σε όλους τους ανθρώπους, ενώ στα πάθη είναι που συνήθως διαφέρουν. Η κοινή βούληση είναι δίκαιη στο βαθμό που εξουδετερώνει και αντισταθμίζει τα προσωπικά πάθη. Συνεπώς προϋπόθεση για την έκφραση δίκαιης κοινής βούλησης είναι η απουσία συλλογικών παθών. Δεύτερη προϋπόθεση είναι να εκφράζει ο λαός τη θέλησή του όσον αφορά συγκεκριμένα προβλήματα του κοινωνικού βίου κι όχι να περιορίζεται στην επιλογή προσώπων.

Τα πολιτικά κόμματα, τα οποία λανθασμένα εκλαμβάνονται ως στόχοι καθαυτοί κι όχι ως μέσα για την επίτευξή τους, είναι «μηχανές παραγωγής κοινωνικού πάθους (...) μέσω της προπαγάνδας». Τα μέλη ή οι θιασώτες ενός κόμματος αναπαράγουν τη γλώσσα που εκφράζει την «οπτική» του κόμματος, δηλαδή σκέψεις ανθρώπων που δεν επιθυμούν να προσεγγίσουν την αλήθεια, αλλά την αλήθεια και κάτι επιπλέον: την ταύτισή της με έναν εδραιωμένο τύπο σκέψης: αριστερό, δεξιό, συντηρητικό, προοδευτικό, φιλελεύθερο κλπ. Εξ ου και σήμερα η αναζήτηση της αλήθειας και της δικαιοσύνης θεωρείται υποκειμενικό αποκλειστικά ζήτημα.

Γι’ αυτό και η (κομματική, ιδεολογική) τοποθέτηση «υπέρ» ή «κατά» μιας άποψης έχει υποκαταστήσει την σκέψη, την αναζήτηση της εσωτερικής έκλαμψης που προσφέρεται σε όποιον αναζητεί με όλη τη δύναμη του πνεύματός του να πλησιάσει την αλήθεια των πραγμάτων. Η Βέιλ προσβλέπει σε μια κοινωνία πολιτών, όπου κάθε πολίτης θα αναζητεί χωρίς διαμεσολάβηση την εξεύρεση πολιτικών λύσεων με γνώμονα την Αλήθεια και τη Δικαιοσύνη. Οι βουλευτές θα συνεργάζονται ή θα αντιτίθενται με γνώμονα την προσωπική τους ματιά σε κάθε ξεχωριστό ζήτημα. Η Βέιλ ονειρεύεται την επιστροφή από την κατάσταση της αγέλης σε εκείνη του έλλογου όντος.

Δεν υπάρχουν σχόλια: