Παρασκευή, 20 Αυγούστου 2010

Αναγνώστες του θέρους

Το καλοκαίρι είναι εκτός των άλλων συνυφασμένο με την ανάγνωση. Κι αυτό διότι το βιβλίο συγκαταλέγεται στα χρειώδη εκείνα, όπως το μαγιό, το αντηλιακό και την πετσέτα που καταχωρίζονται πρώτα στην καλοκαιρινή βαλίτσα. Είναι η εποχή του περιστασιακού διαβάσματος στην οποία ομνύουν οι εκδότες, η εποχή που οι διψασμένοι για ανάπαυλα ταξιδιώτες ταξιδεύουν ταυτόχρονα στο κατάστρωμα του πλοίου και στις σελίδες κάποιου ογκώδους συνήθως μυθιστορήματος.
Αυτή πρέπει να είναι η εποχή που ξεκοκαλίζεται και το ένα και μοναδικό βιβλίο το οποίο διαβάζει κατ’ έτος σημαντικό ποσοστό συμπατριωτών μας, σύμφωνα με σχετική έρευνα του ΕΚΕΒΙ.

Ωστόσο οι θιασώτες της θερινής ανάγνωσης χωρίζονται εκτός από ευκαιριακούς αναγνώστες και βιβλιοφάγους και σε άλλες δυο μεγάλες – εξίσου άνισες μεταξύ τους - κατηγορίες. Στους εθισμένους καταναλωτές που αγοράζουν βιβλία με το ίδιο ασυναίσθητο κριτήριο ή τρόπο που αγοράζουν ρούχα, αξεσουάρ ή δίσκους, δηλαδή με γνώμονα το τις νεότερες κυκλοφορίες ή τη τελευταία μόδα και στους αδηφάγους καταναλωτές βιβλίων που αγοράζουν με γνώμονα το προσωπικό τους γούστο.

Η πρώτη υπέρτερη αριθμητικά κατηγορία είναι που δίνει το αναγνωστικό στίγμα του καλοκαιριού. Ωστόσο φέτος φαίνεται να έχει συντελεστεί κάποια αλλαγή. Η πρώτη κατηγορία αναγνωστών που προσέδιδε ενιαίο χρώμα στις παραλίες, σαν πλακοστρωμένο πάτωμα με το ίδιο πλακάκι, φαίνεται πως έχει αποψιλωθεί. Ελάχιστα από τα περιορισμένα εξώφυλλα που τέντωναν προς τον ήλιο οι λουόμενοι ήταν τα ίδια. Το λειψό ετερόκλιτο μωσαϊκό ήταν συντεθειμένο, προς μεγάλη μου έκπληξη, από κυκλοφορίες περασμένων ετών.

Οι λογοτεχνικές και βιβλιοφιλικές προτιμήσεις που εκφράστηκαν φέτος στις αρχές Αυγούστου σε παραλίες της Ιθάκης και των Κυθήρων μοιάζουν να υποδεικνύουν τον δρόμο που θα ακολουθήσει ο χώρος του βιβλίου (με αυξημένο όπως φαίνεται ΦΠΑ) μέσα στην κρίση: οι αναγνώστες των αισθηματικολυρικών νέο-άρλεκιν θα φυλλορροούν, ενώ οι παθιασμένοι βιβλιοφάγοι θα συνεχίζουν να τρέφουν σε πείσμα των καιρών το πάθος τους, βρίσκοντας την τροφή τους οπουδήποτε: από τις προσφορές των βιβλιοπωλείων και των εφημερίδων, στα τα σκονισμένα ράφια παλαιοπωλείων ή οικιακών βιβλιοθηκών.

7 σχόλια:

Μύρων Κατσούνας είπε...

Εάν δεν λαθεύω, εφέτος είδαμε λιγότερους λουόμενους αναγνώστες. Οι ξένοι διάβαζαν τα γνωστά μυθιστορήματα της προσφοράς 3 φορ 2 των Waterstones. Οι ημεδαποί, επίσης. Αραιά και που έβλεπες κάποιο δοκίμιο ή κάποιο ιστορικό βιβλίο.

Κι έπειτα, μήπως δεν είναι καλύτερο ν' αφεθούμε στην αλόθεν απόλαυση του Καλαδιού, του Μελιδονιού ή έστω της τραχιάς Κομπονάδας και ν' αφήσουμε την απόλαυση της ανάγνωσης σε ευθετώτερο τόπο και χρόνο; Ν' ακολουθήσομε, μ' άλλα λόγια, την οξυδερκή συμβουλή του Ευγένιου Αρανίτση: όχι ανάγνωση στην παραλία, αλλά η παραλία ως ανάγνωσμα...

τουπίκλην λοξίας είπε...

Μια γρήγορη ανάγνωση της παραλίας, λίγο από το άρωμα του βιβλίου στις ξαπλώστρες προσπάθησα να δώσω καθότι το φετινό καλοκαίρι - το πρώτο της οικονομικής κρίσης - ήταν σημαδιακό. Οσο για την προτροπή του Αρανίτση την ενστερνίζομαι πλήρως. Το βύθισμα στις σελίδες έπεται του βυθίσματος στο νερό και της ονειροπόλησης στην ακτή. Πάντως μια ήμερη και ήρεμη παραλία είναι ιδανικός τόπος (και) για διάβασμα.

Enthalpy είπε...

Τυχαία, πριν από λίγο καιρό, ανακάλυψα το «στην αράδα» και αμέσως αισθάνθηκα την οικειότητα που κομίζουν οι γνωστές ρήσεις στο δεξιό περιθώριο όσο και η θεματολογία στο αριστερό. Η ανάγνωση δε του κέντρου με κατάταξε στους αναγνώστες. Κάνοντας ξανά μια επίσκεψη λοιπόν και διαβάζοντας το προκείμενο αισθάνθηκα έντονη την παρόρμηση να μοιραστώ το πάθημά μου.
Σε μια παραλία διαβάζοντας ένα-κρίνοντας από το εξώφυλλο «χαλαροελαφρύ» βιβλίο- δέχτηκα, και από περαστικούς αλλά και από την παρέα μου, την κλασική ερώτηση –τύπου ανοίγω συζήτηση-τι διαβάζεις. Στην απάντηση «…ένα δοκίμιο για το εκπαιδευτικό σύστημα…» οι αντιδράσεις κυμάνθηκαν από σιωπές απορίας έως κρίσεις ατελείωτης κοροϊδίας.
Αυτομάτως αισθάνθηκα ότι κάποιος μου κάνει πλάκα … γιατί σχεδόν προφητικά μόλις πριν διάβαζα στο βιβλίο «…το να αντιδρά κανείς στο δηλωμένο φασισμό, που θεωρείται αναμφισβήτητα κακός, είναι εύκολο. Το να αντιδράσει όμως κάποιος στην υποδούλωση που μπορεί να επιφέρει το μοντέρνο θα αποδεδειχθεί προνόμιο των λίγων συνειδήσεων, που σαν από θαυμα θα παραμείνουν άγρυπνες» (από μνήμης από το βιβλίο «Τα χαμένα παιδιά μας»).
Αυτό όμως που περισσότερο με εντυπωσίασε και εξακολουθεί να με προβληματίζει είναι η αδιακρισία και η άκρατη, ακατέργαστη κριτική.
Ευχαριστώ για την ευκαιρία να το μοιραστώ.

τουπίκλην λοξίας είπε...

Εγώ ευχαριστώ για το σχόλιο Enthalpy. Κατ' αρχάς θέλω να σου πω ότι το βιβλίο της Πολονί «Τα χαμένα παιδιά μας» ήταν για μένα από τα καλύτερα που διάβασα πέρυσι μαζί με το βιβλίο του Ανδρέα Σπύρου (Καστανιώτης, νομίζω) για το ίδιο θέμα, αλλά εστιασμένο στα καθ' ημάς. Νομίζω ότι αυτού του είδους οι αντιδράσεις θα ενταθούν καθώς μεγαλώνει το χάσμα μεταξύ των ανθρώπων που προβληματίζονται και αναζητούν απαντήσεις και σε εκείνους πορεύονται και μιλούν κοπαδιστί.
Δεν είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι οι περισσότερες αντιδράσεις σε σχέση με την κρίση είναι του τύπου που είναι ο Ανδρέας Παπανδρέου ή στην χείριστη περίπτωση πού είναι ο Παπαδόπουλος που μας μοίραζε λεφτά και την περνάγαμε φίνα;
Συνήθως δε πρόκειται για ανθρώπους που έχουν λαδώσει καλά τη μηχανή των πελατειακών σχέσεων και απολαμβάνουν τα δεδουλευμένα τους με μια θέση ουσιαστικά αέργου στο Δημόσιο.

Enthalpy είπε...

Ο Μητροπολίτης Περγάμου κάπου λέει ότι η ουσία της αμαρτίας είναι ο φόβος του Άλλου, πράγμα που αποτελεί και μέρος της απόρριψης του Θεού. Και εφόσον η επιβεβαίωση του “εαυτού” μας πραγματοποιείται μέσω της απόρριψης και όχι της αποδοχής του Άλλου, δεν είναι φυσικό επόμενο ο Άλλος να γίνει εχθρός και απειλή; Και διαβάζοντάς το και αντίστροφα σκέφτομαι ότι αφού όντως κεντρικό ίσως μέλημα ανέκαθεν του ανθρώπου ήταν και, πανηγυρικά και δικαιωματικά πλέον, είναι η επιβεβαίωση του εαυτού μας (με αυτό τον αυτοδικαιωτικό τρόπο) δεν είναι φυσικό επόμενο η αμαρτία; Η αμαρτία ως αγκίστρωση στην ατομικότητα, ως απόρροια της σκοπιμότητας που αγιάζει τα μέσα, ως παράγωγο της ιδεολογίας της ήσσονος προσπάθειας με μέγιστο κέρδος, ως διαστρέβλωση/παραμόρφωση της εικόνας του άλλου εξ αιτίας όσων αναφέρεις -ορθώς αν και λοξίας- στην απόμενη ανάρτηση, αλλά και ως ανάγκη πλέον να ξεχωρίζουμε έστω ως μονόφθαλμοι ανάμεσα σε τυφλούς. Η αμαρτία ως απόσβεση της διαφορετικότητας –κάτοπτρο της προσωπικότητας- στο όνομα μιας αειφορίας (έννοιας δανεικής από την οικολογία, αδόκιμης όμως ως όρος και για την ίδια την οικολογία).
Όσο για τον Ανδρέα Σπύρου...θα μπει στη λίστα προς ανάγνωση.Ευχαριστώ.

τουπίκλην λοξίας είπε...

Είναι τεράστιο το ζήτημα που θέτεις. Ισως το σπουδαιότερο γιατί όλα μάλλον απορρέουν από αυτό. Μια είναι κατ'ουσίαν η αστοχία/αμαρτία του ανθρώπου: η αποτυχία του να απαγκιστρωθεί από το εγώ του. Κι ενός (μέγιστου) κακού μύρια έπονται...
Σε ευχαριστώ για το ωραίο σχόλιο.

Ανώνυμος είπε...

Μου αρέσει η γραφή σας.
Τη διακρίνει απλότητα και ουσία.

Συμφωνώ απολύτως με τον Ευγένιο Αρανίτση: όχι ανάγνωση στην παραλία, αλλά η παραλία ως ανάγνωσμα...

Εξαιρετικό βιβλίο "Τα χαμένα παιδιά μας".

Εν κατακλείδι: διαβάζουμε παντού -όπου μπορούμε- και πάντα, γιατί η αγάπη μας για το (καλό) βιβλίο δεν έχει τέλος. Ούτε εκπτώσεις...

κ.κ.