Παρασκευή, 9 Ιουλίου 2010

Η αντίσταση ως αριστοκρατική υπεροψία

«Αλλά που τα ξέρετε εσείς όλα αυτά; Εσείς ζείτε σε κανονικές εποχές», αποκρίνεται με ενοχλημένη υπεροψία κατά τη διάρκεια φανταστικού νεκρικού διαλόγου με τον συγγραφέα η μεγάλη κόρη του ήρωα του βιβλίου Μαρί-Λουίζε Φον Χάμερσταϊν.

Στην μεταιχμιακή μας εποχή, ραγδαίων επί τα χείρω, εξελίξεων το υβριδικό βιβλίο του Εντσενσμπέργκερ μοιάζει να κουβαλάει φρικτές εικόνες, σπαράγματα από το μέλλον.
Η «ιδιορρυθμία» του επικεφαλής του γερμανικού στρατού Κουρτ Φον Χάμερστάιν την εποχή που ξεφύτρωσε σαν αδηφάγο αγριόχορτο σε οργανωμένο αγρό ο Χιτλερ, έγκειται στο γεγονός ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο που δεν μετακινήθηκε ούτε σπιθαμή από τη θέση του.

Όταν οι πάντες γύρω του μεταμορφώνονταν σε Ναζί σαν τους ρινόκερους του Ιονέσκο, ο Χαμερστάιν δεν προσπαθούσε να κρύψει την απέχθειά του για τον υστερικό δεκανέα και να ονειρεύεται μια ενωμένη Ευρώπη. Στο πρόσωπο του Χάμερσταϊν δοξάζεται η ηρωική μειοψηφία των Γερμανών που αψήφησε τον ναζισμό, το αντίβαρο στην παγιωμένη εικόνα της καθολικής συστράτευσης των Γερμανών με τον Χίτλερ.

Ο Εντσενσμπεργκερ προσθέτει ένα αποκαλυπτικό έργο στην χορεία των βιβλίων των Γερμανών λογοτεχνών που σκαλίζοντας την πιο επονείδιστη περίοδο της ιστορίας τους πασχίζουν να διαχειριστούν τη συλλογική ευθύνη και την ενοχή, αναδεικνύοντας κρυμμένες πτυχές της ιστορικής πραγματικότητας. Η ιστορία της οικογένειάς του, εκτός από το ότι φανερώνει την ύπαρξη μιας άλλης Γερμανίας εν μέσω του ναζισμού αποκαλύπτει μέσω της δράσης των μελών της τη στενή σχέση Γερμανίας – Ρωσίας πριν τον πόλεμο και την επακόλουθη βαθιά συνάφεια των δυο ολοκληρωτισμών.

Ο στρατηγός  προσέφερε τεχνολογία και τεχνογνωσία στον ρωσικό στρατό που θα συνέτριβε λίγο αργότερα τα ναζιστικά στρατεύματα κι οι στρατευμένες στον κομμουνισμό κόρες του υπέκλεπταν, εν γνώσει του μυστικά έγγραφα για λογαριασμό του Κρεμλίνου. Ο Εντσενσμπέργκερ μας προτείνει έναν αποκαλυπτικό για τα μελλούμενα ιστορικό καθρέφτη.

Δεν υπάρχουν σχόλια: