Τρίτη, 6 Ιουλίου 2010

Σκεύη κεραμέως...

Ολοι οι τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας λειτουργούν, όπως κι ο άνθρωπος, ως βιολογικές οντότητες διαγράφοντας την φυσική πορεία της ανάπτυξης, της άνθισης και του μαρασμού. Μέσα από αυτό το πρίσμα είδαν μεταξύ άλλων και την οικονομία πολλές προσωπικότητες ανά τους αιώνες από τον Αριστοτέλη ως τον Εζρα Πάουντ. Ολο αυτό βέβαια πολύ πριν την εμφάνιση της νοοτροπίας της πριμοδότησης του αχαλίνωτου δανεισμού προς τέρψιν ενός ακόρεστου καταναλωτισμού, ανεξάρτητα των αποθεμάτων ή της παραγωγικότητας του εκάστοτε κράτους ή ατόμου.


Διαβάζοντας το μικρό, απρόσμενα συγκλονιστικό δοκίμιο, «Το ράγισμα», ενός από τους μεγαλύτερους Αμερικανούς στιλίστες της γραφής του 20ου αιώνα, του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Ροές» διαπίστωσα ότι το παράδειγμα δύναται να λειτουργήσει και προς την αντίθετη φορά: ξεκινώντας δηλαδή από την οικονομία μπορεί κανείς να φωτίσει στο βάθος του τον άνθρωπο.

Το «Ράγισμα» είναι το κύκνειο, βαθιά εξομολογητικό, άσμα ενός σμπαραλιασμένου ανθρώπου. Ενός ανθρώπου που έπεσε από την ψηλότερη και πλέον περίοπτη, την μεγάλης περιωπής κορυφή της χολιγουντιανής ελίτ, από το ζενίθ της δόξας και του πλούτου στο ναδίρ της ψυχικής καταρράκωσης και της κατάθλιψης, χωρίς να έχει από κάτω του κανένα ανασχετικό της πτώσης δίχτυ ασφαλείας.

«Επειτα από μία περίπου ώρα μοναχικού αγκαλιάσματος των μαξιλαριών μου άρχισα να συνειδητοποιώ ότι εδώ και δυο χρόνια η ζωή μου ήταν μια αδιάκοπη άντληση αποθεμάτων που δεν διέθετα». Αποτέλεσμα αυτής της σπατάλης του ψυχικού του κεφαλαίου ήταν η αποξήρανση – σαν στραγγισμένο ποτάμι – του εαυτού του: «Κατάλαβα πως ακόμα κι η αγάπη μου για τους πιο κοντινούς μου ανθρώπους είχε γίνει μια απόπειρα αγάπης».

Η ζωή είναι μια διαδικασία φθοράς με κατάληξη τον θάνατο. Εκτός όμως από τη φυσιολογική διάβρωση του κελύφους υπάρχει και η πιθανότητα του ραγίσματος και της καταστροφής του πνεύματος, αυτού του αδιαφοροποίητου συνόλου που η θεολογία ονομάζει «πρόσωπο», το οποίο συνέχει τις κλασικές διακριτές έννοιες της «ψυχής» και του «σώματος». Σε μια εποχή ραγδαίων κοινωνικοπολιτικών και οικονομικών εξελίξεων, πληθωριστικής έξαρσης του «απρόβλεπτου» και απότομης πύκνωσης του ιστορικού χρόνου η μαρτυρία ενός ιδανικού καταναλωτή, ενός εξαιρετικά ευδάπανου ανθρώπου που στη δεκαετία του ’20 ξεφάντωσε με την ίδια σπάταλη υπερβολή που το έριξε έξω ο καλοταϊσμένος με ευρωπαϊκά κονδύλια νεοπλουτος Νεοέλληνας στα τέλη του ’80, αποτελεί πολύτιμο θησαυρό για όποιον ξέρει να τον εκμεταλλευτεί.

Η μαρτυρία ενός μετανούντος ανθρώπου που ξαφνικά συνειδητοποιεί «πως έχει πρόωρα ραγίσει», πως έχει μετατραπεί σε σκιά ή σκύβαλο του εαυτού του αποτελεί σπουδαίο ιστορικό μάθημα – μέτρο σύγκρισης διαφορετικών τύπων βίου – για το εγγύς μέλλον.

Δεν υπάρχουν σχόλια: