Δευτέρα, 21 Ιουνίου 2010

Ποιητική πρόζα υψηλού επιπέδου

Μιχάλης Γκανάς
«γυναικών μικρές και πολύ μικρές ιστορίες»
Εκδ. Μελάνι
Σελ. 98

Όταν ο ποιητής στρέφεται στην πρόζα βγάζει ολότελα διαφορετικό εργόχειρο από εκείνο του πεζογράφου. Κι αυτό γιατί έχει γερή προπαίδεια σε άλλους ρυθμούς και τρανόπετρους τόπους της γλώσσας. Ισως γιατί ο ποιητής τείνει να φτιάξει γλώσσα, ομιλία που θα μιληθεί, λαλιά που θα κελαηδηθεί, ενώ ο πεζογράφος αποτυπώνει και πλαισιώνει την προφορική γλώσσα με περιγραφές κι όλα τα συμπαρομαρτούντα που απαιτεί η αφήγηση. Οι μικρές και πολύ μικρές ιστορίες γυναικών του Μιχάλη Γκανά φωνάζουν πως βγήκαν από χέρια ποιητή.


Ο Βορειοελλαδίτης ποιητής κρατάει γερό κεμέρι γεμάτο σπαρταριστές και λειασμένες στο στόμα ντόπιες λέξεις κι εκφράσεις. Οι λέξεις, που έχουν καταφανώς μάθει να πειθαρχούν στην αυστηρές απαιτήσεις του στίχου, σχηματίζουν άκοπα ασυνήθιστες, μα εξαιρετικά λειτουργικές φράσεις, αναπάντεχες παρομοιώσεις και αποκαλυπτικές μεταφορές. Χάρη στην κυριολεξία των μεταφορών σχηματίζει απαστράπτουσες εικόνες εξαιρετικής ευκρίνειας. Οι ιστορίες του Γκανά μοιάζουν με δάφνινα στεφάνια που εναποθέτει στα πόδια πολυαγαπημένων και πολυπονεμένων γυναικών: σε μανάδες, ωραιόπλαστες ερωμένες, δυσκολοπλησίαστες καλλονές, μεσόκοπα κορίτσια, καλλιεργημένες και αγράμματες, τρυφηλομεγαλωμένες και σαρκοφθαρμένες, πρωτευουσιάνες κι ωρεσίλοιπες Αθηναίες.

Ολες οι βαθιά τρυφερές στην πλειονότητά τους, ιστορίες κρατούν από το παραμύθι, ενώ μερικές σαν την «Τι ύπνος ήταν αυτός», λοξοκοιτούν προς το δημοτικό (αφηγηματικό) τραγούδι. Κάποτε όμως («Σώ-σε-με λέει συλλαβιστά») η ποιητική υπαινικτικότητα γίνεται τόσο έντονη που εξοστρακίζει το νόημα μακριά από τον αναγνώστη. Κορυφαίες ιστορίες με έντονο βιωματικό στοιχείο είναι εκείνες σαν το «Κοιτάζει τα χέρια της» που ο ποιητής φτάνει να περιγράφει όσα αποφεύγει να ζωγραφίζει, με τα λόγια που παραλείπει, με όσα δεν λέει κι απλώς υπονοεί.

2 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Από τα ωραιότερα κείμενα - παρουσιάσεις βιβλίων που διάβασα τελευταία. Φανερώνει αγάπη στο πρόσωπο του παρουσιαζόμενου, ίσως γι'αυτό.

Σοφία

Υ.Γ. Πόσα χρώματα ! (σε πείσμα του θολού καλοκαιριού; )

τουπίκλην λοξίας είπε...

Είναι αλήθεια ότι τον εκτιμώ πολύ και τον συμπαθώ τον Γκανά. Εχει σπάνιο - χαμένο σήμερα - ήθος.