Δευτέρα, 12 Απριλίου 2010

Η κρίση του βιβλίου

Κάθε άνθρωπος έχει το στέκι του. Εγώ συχνά απαγκιάζω στην «Κουκίδα». Ενα μικρό βιβλιοπωλειάκι, πραγματική τρύπα, σε μια πάροδο της πλατείας της Νέας Σμύρνης. Ο χώρος είναι ελάχιστος. Tα βιβλία καλύπτουν σαν ταπετσαρία όλους τους τοίχους αφήνοντας μονάχα την προθήκη και τα κουφώματα ελεύθερα. Κάθε που αφαιρείς ένα αντίτυπο από το ράφι νιώθεις σαν να βγάζεις ένα τούβλο από τον τοίχο. Ο χαμηλοτάβανος χώρος αποπνέει μια ζεστασιά, μια αίσθηση οικειότητας, την οποία ενισχύει η παρουσία της Τάνιας και της Γιούλας. Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν άλλα δύο παγερά βιβλιοπωλεία, παραρτήματα αλυσίδων, που θυμίζουν σουπερμάρκετ. Η «Κουκίδα» αν και αντιστέκεται σθεναρά στον πειρασμό του χαρτοβιβλιοπωλείου – φωτοτυπείου – ψιλικατζίδικου, κάθε χρόνο συρρικνώνεται. Κι όντας εξ ορισμού κουκίδα, απειλείται με εξαφάνιση.
Στην αρχή το απέδιδα όπως όλοι μας σήμερα, όλα σχεδόν τα φλέγοντα προβλήματα, στην οικονομική κρίση. Η κρίση όμως ήταν απλώς το κερασάκι στην πολυώροφη τούρτα.

Το βασικό πρόβλημα είναι η εξωφρενική παραγωγή τίτλων σε σχέση με το σταθερά συρρικνωνόμενο αναγνωστικό κοινό. Το 2009 κυκλοφόρησαν πάνω από 9.500 τίτλοι. Οι εκδότες λειτουργούν αυτοκτονικά. Εκδίδουν διαρκώς τίτλους κυνηγώντας την καλή (best seller), κυνηγώντας τον έναν τίτλο που θα θρέψει τους υπόλοιπους. Το ξεχείλωμα της παραγωγής είχε ως συνέπεια το βεβιασμένο ή εικονικό ξεχείλωμα του αναγνωστικού κοινού.

Εξαιρετικά εύρωστες σήμερα εκδόσεις (Λιβάνης, Ψυχογιός κ.α.) πόνταραν αποκλειστικά και μόνο στην (φτηνή) παραλογοτεχνία και τα τύπου Νόρα ή βίπερ, τα οποία πωλούν (ακριβά) ως πραγματικά μυθιστορήματα. Διεύρυναν (πλασματικά) το αναγνωστικό κοινό, εμφανίζοντας μια αγορά 150 -200.000 ανθρώπων, η οποία στη συντριπτική της πλειοψηφία δεν έχει ουδεμία σχέση ούτε με τη λογοτεχνία, ούτε με το βιβλίο.

Εστρεψαν δηλαδή τους παραδοσιακούς εκδότες και βιβλιοπώλες σε μια κατεύθυνση, καλώντας τους να παίξουν σε ένα γήπεδο, όπου δεν θα είχαν καμία τύχη. Ο κόσμος που ανακυκλώνει (δεν καλείται διάβασμα αυτό) τον ίδιο αυτό τύπο «θεληματικού» βιβλίου δεν πρόκειται να απλώσει το χέρι στη λογοτεχνία ή στο δοκίμιο.

Ταυτόχρονα βάλθηκαν να πολτοποιούν παλαιότερους τίτλους (ερήμην του συγγραφέα), είτε να τους υποτιμούν λογιστικά ρίχνοντας την τιμή τους (από τα 15 στα 5 ή 3 ευρώ) πριν τους αποσύρουν οριστικά. Αυτό το τελευταίο έπαθε κι ο φίλος μου Βαγγέλης Ραπτόπουλος με δυο βιβλία που είχε βγάλει στον Πατάκη.

Αλλη κοινή πρακτική είναι η σκανδαλώδης, βαθιά προσβλητική, μείωση των συγγραφικών δικαιωμάτων. Κυρίως των πιο αδυνάτων: Οι νέοι συγγραφείς υποχρεώνονται να υπογράψουν με μέχρι και ποσοστό 6%. Ενίοτε μετά την εξάντληση των πρώτων 500 ή 1000 αντιτύπων.

Η κρίση του (καλού) βιβλίου και των μικρών βιβλιοπωλείων δεν προκλήθηκε κατά κύριο λόγο από την ευρύτερη οικονομική.

4 σχόλια:

το θείο τραγί είπε...

Στη Κουκίδα λοιπόν; 'Οχι, ότι την ξέρω, αλλά την περιοχή την θυμάμαι από το '90 που σύχναζα εκεί. Για το βιβλίο τί να πεί κανείς! Ευπώλητα τα ανεβάζουν, ευπώλητα τα κατεβάζουν, δίχως ζουμί. Τα περιγράφεις όμως κι εσύ. Ο ίδιος.

Sweet truth! είπε...

Ακριβώς όπως τα λες είναι...
οι εκδότες, οι οίκοι...
Ακόμη και οι νέοι "συγγραφείς"
που μάλλον λίγοι μπορούν να ονομασθούν έτσι...
Όσο για το βιβλιοπωλείο, την "Κουκίδα", κι εμένα μ' αρέσει να ψάχνω και να συνεισφέρω παράλληλα σε μικρά τέτοια μαγαζιά με όμως αφάνταστα μεγάλη αξία.

daskalos είπε...

Προς το Blog σας
Ένα νέο blog γεννήθηκε με σκοπό να δώσει βήμα σε όλους τους Έλληνες ..Ένα Blog όπου μπορεί ο καθένας μας να γράφει ότι τον απασχολεί επώνυμα η ανώνυμα…ένα blog που δίνει την ευκαιρία σε όλους τους Έλληνες να πούνε όλα αυτά που μέχρι τώρα διστάζανε να πούνε .. Αν θέλεις και εσύ να κάνεις κάτι για όλη αυτή την απάτη που βλέπεις γύρο σου ..έλα μαζί μας …..Το Blog σου δίνει την δυνατότητα να ακουστή η γνώμη σου σε ένα ευρύ κοινό χωρίς πολιτικούς ,κομματικούς ,εθνικούς, θρησκευτικούς, η άλλους περιορισμούς .
Κάνε τώρα την αρχή έλα μαζί μας…………
Οι απόψεις που θα γράφεις εδώ δεν λογοκρίνονται σε καμιά περίπτωση και δημοσιεύονται ακέραιες
Ζητάμε και την δική σας στήριξη καθώς το Blog προωθεί τις απόψεις των Blogger και των πολιτών, και όχι δικές μας…..
www.ksipnistere.blogspot.com

www.ksipnistere.gr
Βάλτε και εμάς στη λίστα με τα ιστολόγια σας... ότι θέλετε μπορείτε να το στείλετε στο e-mail μας και από κάτω το link σας και δημοσιεύετε ακέραιο.

librarian είπε...

Αναζητώντας βρίσκεις ενδιαφέροντα πράγματα! Πολύ ενδιαφέρουσα η ανάρτησή σας και με βρίσκετε σύμφωνη με τις απόψεις σας. Μια ματιά στην ιστορία του ελληνικού βιβλίου αποδεικνύει όλα όσα λέτε. Το ίδιο συνέβει και στην προηγούμενη κρίση του βιβλίου το 1920. Η συνεχής αύξηση της βιβλιοπαραγωγής φέρνει κινδύνους! Μα οποιαδήπουτε αύξηση της παραγωγής δεν ελοχεύει προβλήματα. Καλώς σας βρήκα!