Τρίτη, 26 Ιανουαρίου 2010

H σύγχρονη ασθένεια του τηλεοπτικού ναρκισσισμού


Η πιο κοινή κατηγορία η οποία εκτοξεύεται κατά της τηλεόρασης είναι ηθικής τάξης και συνίσταται στο ότι κεντρίζει τα ταπεινότερα ανθρώπινα ένστικτα προς αύξηση της τηλεθέασης. Με την εμφάνιση των εκπομπών ριάλιτι έγινε ένα βήμα πιο πέρα (ή πιο κάτω) στην ίδια αποτρόπαιη κατεύθυνση.
Οι εκπομπές αυτές διαμορφώνουν οι ίδιες τα κριτήρια με τα οποία θα τις κρίνει ο τηλεθεατής. Κάθε νέο ριάλιτι διευρύνει (ή αμβλύνει) τα όρια ανοχής του τηλεθεατή. Εν ολίγοις το νέο υβριδικό είδος διαμορφώνει έναν νέο ανθρωπότυπο. Του τηλεθεατή και στην εξελιγμένη του μορφή, του παίκτη, των ριάλιτι. Συνεπώς από πολύ νωρίς το νέο αυτό τηλεοπτικό είδος τέθηκε με τους όρους ενός «στοιχήματος» μεταξύ των παραγωγών.
Ξεκίνησε λοιπόν ένας ανηλεής αγώνας δρόμου ο οποίος οριοθετείται από εκπομπές-σταθμούς που άλλαξαν την ίδια, αλλά και τον τρόπο που βλέπουμε τηλεόραση. Πρόκειται είτε για εκπομπές δοκιμασίας, όπου οι παίκτες καλούνται να φέρουν σε πέρας παράτολμες, επικίνδυνες, ενίοτε και απάνθρωπες «αποστολές», είτε για εκπομπές εγκλεισμού των παικτών (εν είδη πειραματόζωων) σε κάποιο «σπίτι» όπου ο τηλεθεατής παρακολουθεί πίσω από το γυαλί τις αλλόκοτες συμπεριφορές των φυλακισμένων. Ολα τα ριάλιτι αποτελούν διαφορετικές εκδοχές ή συγκερασμό των δυο αυτών (προ)τύπων.
Τα ριάλιτι προσαρμόζονται σε όλες τις (νέες) συνθήκες θυμίζοντας τις κατσαρίδες, οι οποίες θρυλείται πως θα είναι οι μόνες που θα επιβιώσουν σε περίπτωση πυρηνικού ολέθρου, ενώ ταυτόχρονα διασπείρονται παντού σαν τους ιούς. Εξ ου και τα εφήμερα ριάλιτι με χρηματιστές που ξεπήδησαν λίγο μετά την χρηματοπιστωτική κρίση του 2009. Δύο πρόσφατα δείγματα της «ευρηματικότητας» των παραγωγών προκαλούν κυριολεκτικά ανατριχίλα. Η πρώτη αφορά ένα ριάλιτι γνώσεων με παιδιά και ιλιγγιώδη χρηματικά ποσά.
Το «Our Little Genius» το οποίο έκανε πρεμιέρα στις 13 του μηνός στο Fox δίνει την «ευκαιρία» σε παιδιά ηλικίας 6 με 12 χρονών να θησαυρίσουν ενώ «τεστάρουν τις εγκυκλοπαιδικές τους γνώσεις». Το παιχνίδι είναι χωρισμένο σε 10 επίπεδα δυσκολίας που δύνανται να αποφέρουν από 1000 ως 500.000 δολάρια. Στόχος του παιχνιδιού, εκτός από τα κέρδη, είναι η ανάδειξη «παιδιών-θαύματα». Στο παιχνίδι συμμετέχουν, από απόσταση, και οι γονείς οι οποίοι αναλαμβάνουν το βάρος της κρίσιμης απόφασης: αν το τέκνο τους θα παραμείνει ή όχι μετά από κάθε σωστή ερώτηση στο παιχνίδι.
Αμερικανοί γιατροί έχουν ήδη αρχίσει να προβάλλουν ενστάσεις υπογραμμίζοντας τις βλαβερές συνέπειες που δύναται να έχει η άσκηση τεράστιας ψυχολογικής πίεσης σε ήδη βεβαρημένες ψυχολογικά περιπτώσεις παιδιών που δυσκολεύονται να αναλάβουν το φορτίο της μικρής ιδιοφυΐας. Οι παραγωγοί «ψαρεύουν» αναφυόμενες ιδιοφυΐες από τα σχολεία.
Το δεύτερο ακόμα πιο δαιμονικά μακιαβελικό ριάλιτι είναι το «Celebrity Rehab with Dr. Drew», όπου ποικίλες «διασημότητες» υποβάλλονται σε θεραπεία για τον εθισμό τους στην «διασημότητα». Η πρώτη αυτή εκδοχή έκανε πρεμιέρα το 2008 με ένα καστ που περιελάμβανε εκτροχιασμένους ηθοποιούς, πορνοστάρ, επαγγελματίες πυγμάχους και (τι άλλο;) παίκτες ριάλιτι!
Απότοκος της άμεσης επιτυχίας του ριάλιτι ήταν οι δύο εκδοχές του «Sober House» και «Sex Rehab with Dr. Drew» τα οποία θεράπευαν τον εθισμό στο αλκοόλ και στο σεξ αντίστοιχα. Ο δρ. Ντρού Πίνσκι, ουσιαστικά ο κεντρικός πρωταγωνιστής του ριάλιτι, κατέγραψε τα συμπεράσματά του στο βιβλίο: «Το φαινόμενο του καθρέφτη: Πώς ο ναρκισσισμός των διασήμων γοητεύει την Αμερική».
Σύμφωνα με τον ψυχίατρο-πρωταγωνιστή ριάλιτι η εμμονή με τη δόξα αποτελεί εν δυνάμει απειλή κατά της δημόσιας υγείας. Κι αυτό διότι οι διασημότητες εμφανίζουν 17% μεγαλύτερο ναρκισσισμό σε σχέση με τον «μέσο» άνθρωπο. Τον μεγαλύτερο δε «υπερναρκισσισμό» εμφανίζουν οι παίκτες ριάλιτι.
Το οξύμωρο του εγχειρήματος του δρ. Πίνσκι, ο οποίος δηλώνει ότι «αισθάνεται πως κατά βάθος ο ασθενής είναι η ίδια η σύγχρονη αμερικανική κουλτούρα», είναι πως διατείνεται ότι θεραπεύει την εμμονή με την τηλεοπτική φήμη (media addiction) χρησιμοποιώντας το ίδιο το μέσο που προκαλεί την «ασθένεια». Με άλλα λόγια, τα ριάλιτι αφομοιώνουν ακόμα και την αρρώστια που προκαλούν...

1 σχόλιο:

Γεώργιος Χοιροβοσκός είπε...

Mε άλλα λόγια νομίζουν πως θεραπεύουν τον θάνατο προσφέροντας περισσότερο θάνατο.

Είναι πολύ ενδιαφέρον το θέμα. Και ο Χριστός νίκησε δια θανάτου τον θάνατον. Δηλαδή τον θανάτωσε. Δεν έφερε στην θέση του περισσότερο θάνατο. Θέλει όμως πολύ διάκριση το δύσκολο αυτό θέμα. Πράμα δυσεύρετο στις μέρες μας.

Τζάκισε το χέρι του ο Μακρυγιάννης για να χορεύουν σέηκ οι μελλοθάνατοι γιες γιέδες.