Πέμπτη, 10 Δεκεμβρίου 2009

H «συναισθηματική γοητεία» της ποίησης ή τρομάρα να σου 'ρθει


Δεν είναι η τηλεόραση αμοραλιστική.
Η διαφήμιση – ως κατεξοχήν μηχανισμός ολοκληρωτικής προπαγάνδας – είναι εκείνη που στο όνομα της προώθησης συγκεκριμένου προϊόντος δεν ορρωδεί προ ουδενός. Κι επειδή η διαφήμιση μετατράπηκε από υπηρέτη σε δυνάστη της μικρής οθόνης, την οποία χρησιμοποιεί ως μέσο για το ξέπλυμα εγκεφάλων και την παραγωγή ζεστού χρήματος, ό,τι βγαίνει στο γυαλί υφίσταται –συνήθως- ανεπανόρθωτη βλάβη: συρρικνώνεται και ομογενοποιείται ώστε να ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές που το διαφημιστικό μήνυμα έχει επιβάλει στην τηλεόραση. Το πιο πρόσφατο θύμα της διαφήμισης, είναι απ’ ότι φαίνεται, ούτε λίγο, ούτε πολύ, η ίδια η ποίηση. Σύμφωνα με άρθρο του «Guardian» όλο και περισσότερες εταιρίες αναζητούν στην «ποίηση» το νέο μέσο για την βέλτιστη διάθεση των προϊόντων τους. Αφορμώμενος από τη ρήση του ποιητή Ρόμπερτ Γκρέιβς πως «δεν υπάρχουν χρήματα στην ποίηση, αλλά ούτε ποίηση στο χρήμα», ο συντάκτης του άρθρου παρατηρεί ότι η ποίηση ήταν για αιώνες ταυτισμένη με τη ανέχεια, αλλά σήμερα, χάρη στη διαφήμιση, μπορεί να αποτελέσει πηγή κέρδους για τον σύγχρονο περιστασιακό τεχνίτη του λόγου. Πολύ χειρότερο, κι αφάνταστα πιο αποκαρδιωτικό και αξιολύπητο από το γεγονός ότι μέχρι και τα McDonald’s έβαλαν «ποίηση» (δηλαδή ηλίθια τραγουδάκια με ρίμα) στις διαφημίσεις τους, ποντάροντας στην «συναισθηματική της γοητεία», είναι η αντίληψη για την ύψιστη αυτή μορφή λόγου την οποία φαίνεται να ενστερνίζεται μέχρι και ο αρθρογράφος του αφυούς άρθρου. Η «ποίηση» ταυτίζεται με τη ομοιοκαταληξία στη χειρότερη εκδοχή της: τα παιδαριώδη ομοιοκατάληκτα τραγουδάκια. Ο δε «ποιητής» δεν είναι παρά ένας λεξιγνώστης, που απλώς έχει μπει στον κόπο να καταπιεί το λεξικό (στα αγγλογαλλικά υπάρχουν και λεξικά ομοιοκαταληξίας), ένας γοργογράφος λεξιπλόκος που ξεπετάει ένα ποιηματάκι στην καθισιά του. Η ποίηση, ένα περιστασιακό χόμπι για αργόσχολους, που ενδέχεται να αποφέρει εκτός από δόξα και χρήμα...
Δεν είναι η τηλεόραση αμοραλιστική είναι η διαφήμιση ένας δολοφονικός Μίδας.

Τρίτη, 8 Δεκεμβρίου 2009

Αντίο (και στο επανειδείν) Οπρα...


«Και τώρα τι θα γεννούμε χωρίς βαρβάρους;». Σχεδόν καθημερινά επίκαιρος, ο στίχος του αλεξανδρινού ποιητή υπενθυμίζει πρωτίστως (μαζί με τον Ντοστογιέφσκι) την ενστικτώδη τάση του σύγχρονου ανθρώπου να παραδώσει σε ξένα χέρια την ελευθερία του. Να βρει κάποιον που θα αποφασίζει για κείνον, που θα κατευθύνει τη ζωή του. Οι διαφημίσεις του υποδεικνύουν τι θα αγοράζει, οι σειρές και τα ριάλιτι πώς θα ντύνεται, πώς θα διακοσμεί το σπίτι του, οι opinion makers τι θα ψηφίσει και η Οπρα πως θα διακρίνει μεταξύ του καλού και του κακού. Εξ ου και το αγωνιώδες ερώτημα που αναπαράγει η γαλλική «Figaro»: Πώς θα επιβιώσουμε χωρίς την Οπρα; Η Πάπισσα των αμερικανικών τοκ σόου για 23 συναπτά έτη, η γυναίκα με τη μεγαλύτερη επιρροή στις ΗΠΑ σύμφωνα με τους «Times», η πρώτη Αφροαμερικανίδα πολυεκατομμυριούχος ανακοίνωσε ότι το «Oprah Winfrey Show» θα βάλει οριστικά τελεία το 2011. Το φαινόμενο Οπρα, το οποίο αναλύεται ενδελεχώς στα αμερικανικά πανεπιστήμια υπήρξε η πρώτη τηλεοπτική απόπειρα μαζικής ψυχοθεραπείας. Στην Οπρα βγάζει ο καθείς (επώνυμος) τα σώψυχά του. Κι εκείνη χύνει, συχνά, καυτά δάκρυα συμπόνιας, συμπάσχοντας με τους καλεσμένους της. Εκεί επέλεξε το 1993 να σπάσει την σιγή 14 χρόνων ο άλλος λατρεμένος Μαικλ Τζάκσον, ενώπιον 100 εκατομμυρίων τηλεθεατών. Εκεί προσέτρεχαν ηθοποιοί, πολιτικοί, κι εν γένει άνθρωποι δοσμένοι στην προβολή του εαυτού τους, για να ανεβάσουν τα (τηλεοπτικά) ποσοστά τους. Μέσα σε λίγα μόνο χρόνια ολάκερο το αμερικανικό έθνος παθιάστηκε με τη δημόσια έκθεση των πιο μύχιων μυστικών. Σταδιακά η Οπρα από απόλυτος άρχων των τοκ σόου μετατράπηκε σε ιέρεια της μικρής οθόνης. Ολοι οι παραβάτες και αμαρτωλοί που τους έπιαναν με το χέρι στο γλυκό, ξάπλωναν στον καναπέ της κι έπαιρναν συγχωροχάρτι από ένα κοινό που έφτασε και τα 14 εκατομμύρια. Εν συνεχεία μεταμορφώθηκε σε ιέρεια του καλού ξοδεύοντας αφειδώς αρίφνητα ποσά (όχι από τα δικά της που διαρκώς αυγατίζανε) για να στηρίξει πλήθος αναξιοπαθούντων τους οποίους είχε πρωτίστως εκθέσει τηλεοπτικώς. Μην νομίζετε ότι φεύγει. Οχυρώνεται στο δικό της καλωδιακό κανάλι γιατί οι καιροί προμηνύονται δύσκολοι...