Παρασκευή, 25 Σεπτεμβρίου 2009

Τηλεοπτική άφεση αμαρτιών

Η τηλεόραση εκτελεί ταυτόχρονα μια διπλή κίνηση που θυμίζει φαύλο κύκλο: φέρνει όσους βρεθούν κάτω από τους προβολείς της στο επίκεντρο της δημοσιότητας, ενώ ταυτόχρονα καταλαμβάνει περίοπτη θέση στο επίκεντρο της ζωή μας. Αυτός ο φαύλος κύκλος δημιουργεί με τη σειρά του μια αδηφάγα μαύρη τρύπα, που καταπίνει την πραγματικότητα μετατρέποντας την σε εικονική. Αντλώντας ισχύ από το μεγαλύτερο όπλο του σύγχρονου πολιτισμού, την στατιστική υπεροχή, το γεγονός δηλαδή ότι απευθύνεται καθημερινά στη συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού (αυτό)αναγορεύθηκε πολύ νωρίς σε αυθεντία επικύρωσης της αλήθειας («το είπε η τηλεόραση») υποβαθμίζοντας το κύρος και την επιρροή κάθε άλλου πολιτικού ή κοινωνικού θεσμού. Κατόρθωσε να υποκαταστήσει τον ρόλο του σχολείου αποτελώντας την κύρια πηγή γνώσης για τα παιδιά, κι εδώ και χρόνια την δικαστική και εκτελεστική εξουσία, δικάζοντας και καταδικάζοντας κατά το δοκούν πρόσωπα και καταστάσεις. Η πρόσφατη συνέντευξη του άλλοτε λαμπερού αστέρα της Ποπ, της Γουίτνεϊ Χιούστον στην «εθνική παρουσιάστρια» των ΗΠΑ Οπρα Γουίνφρεϊ, την οποία σχολιάζει η Αλεξάντρα Στάνελεϊ των New York Times, μας υπενθυμίζει ότι η τηλεόραση επιτελεί και έναν ακόμα (εν πολλοίς απαξιωμένο κοινωνικά) ρόλο: εκείνον του εξομολογητηρίου – προς το παρόν στη άλλη πλευρά του ατλαντικού. Πολιτικοί και πάσης φύσεως άνθρωποι του θεάματος προσέρχονται στην κάμερα, όπως οι πιστοί στον εξομολόγο τους προκειμένου να ομολογήσουν δημοσίως τα παραπτώματά τους, να πάρουν πανεθνική άφεση αμαρτιών ώστε να επιχειρήσουν ένα νέο άσπιλο ξεκίνημα. Οταν ο πρόεδρος Ομπάμα στην πρόσφατη ομιλία του στους μαθητές κατά την έναρξη του νεου σχολικού έτους τους προειδοποίησε ότι θα πρέπει να προσέχουν κάθε τους κουβέντα και κίνηση καθότι σήμερα καταγράφονται και κυκλοφορούν στο YouTube απ’ όπου μπορούν να ανασυρθούν ανά πάσα στιγμή παρέλειψε να συμπληρώσει το σπουδαιότερο. Για την άφεση των εικονικών αμαρτιών υπάρχει πάντοτε η τηλεόραση. Ομοιοπαθητική θεραπεία.

Τετάρτη, 23 Σεπτεμβρίου 2009

Καταρρακωμένη ζωή


Η δουλειά των τηλεοπτικών και των κινηματογραφικών παραγωγών είναι να πουλούν διαφήμιση και κατ’ επέκταση –ενδεχομένως- τέχνη. Υπό μια, πάλι σχετική, έννοια η ανακάλυψη της τηλεοπτικής σειράς, ως είδος, αποτέλεσε μια εξαιρετική ιδέα προς αυτή την κατεύθυνση. Μια τηλεοπτική σειρά λειτουργεί σήμερα ως ένα μακροσκελέστατο κινηματογραφικό έργο που δυνητικά θα κρατήσει καθηλωμένο τον θεατή, όχι δύο ώρες, αλλά μια ολόκληρη σεζόν. Η κρίσιμη διαφορά είναι ότι μια τέτοια «εκδοχή» τηλεοπτικής ταινίας «χωράει» υπερπολλαπλάσιες διαφημίσεις. Ωστόσο το κυνήγι του θεατή από τον διαφημιστή θυμίζει πολύ το κυνήγι του πρωταθλητή από την Παγκόσμια Yπηρεσία Aντιντόπινγκ (WADA). Μπορεί το «κόλπο» να έπιασε και ο κόσμος να εθίστηκε στο νέο τηλεοπτικό προϊόν, εξακολουθεί όμως να βδελύσσεται τις διακοπές για διαφημίσεις. Εξ ου και στρέφεται στο παρθένο διαφημίσεων DVD. Η στροφή όμως αυτή έχει επιφέρει, σύμφωνα με άρθρο των New York Times, αλλοιώσεις στην κοινωνική ζωή των ανθρώπων. «Υπήρχε μια εποχή», αναπολεί η συντάκτρια του εν λόγω άρθρου, «πριν αρχίσουμε να βλέπουμε παλιά επεισόδια του «The Wilde» κάθε βράδυ, που συμπεριφερόμασταν σαν τυπική οικογένεια». Μια εποχή που οι οικογένειες (ή τουλάχιστον το ζευγάρι) δειπνούσαν μαζί. Που οι γονείς μιλούσαν στα παιδιά τους. Που έβγαιναν τα Σαββατοκύριακα έξω. Που κάποιος έπλενε τα πιάτα ή τα ρούχα. Μέχρι που ο κόσμος άρχισε να εθίζεται στις τηλεοπτικές σειρές, περνώντας αρχικά ολόκληρα Σαββατοκυριακα κι έπειτα κάθε βράδυ αργά, ενίοτε μέχρι το χάραμα στον καναπέ βλέποντας ατέλειωτους κύκλους ξένων δημοφιλών σειρών. Κι όποιος έμπαινε στον φαύλο, αυτό κύκλο, δύσκολα βγαίνει. Ακόμα και οι άνθρωποι που επαίρονταν ότι δεν βλέπουν τηλεόραση. Και που εξακολουθούν να μη βλέπουν. Ούτε ειδήσεις. Αλλά βλέπουν μανιωδώς βίντεο. «Δανείσαμε στους φίλους μας τον πρώτο κύκλο του «Lost» και δεν τους ξαναείδαμε έκτοτε», ομολογεί μια τηλεθεάτρια. Η απόλυτα εξατομικευμένη ψυχαγωγία – on demand – οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην απόλυτη απομόνωση. Κάτι σαν την ατομική νιρβάνα του ναρκωτικού.