Κυριακή, 8 Μαρτίου 2009

Στάχτη στο στόμα, στα μαλλιά, στα ρούχα

"La chair, pauvre chair, misérable, sale, déchue, humiliée - la chair sacrée"
Albert Camus.


Για χρόνια δεν καταλάβαινα καθόλου τον πασίγνωστο στίχο του Mallarmé: "La chair est triste, hélas! et j'ai lu tous les livres" (Η σάρκα είναι θλιβερή, Αλίμονο! και διάβασα όλα τα βιβλία). Είναι κάποιες μέρες που μου υπενθυμίζουν ότι για να φωτίσεις το νόημα στη λογοτεχνία και στην ποίηση δεν αρκεί μόνο το μυαλό. Η (μεγάλη) λογοτεχνία φωτίζει τη ζωή, υπό την προϋπόθεση όμως ότι κανείς την ζει ή έχει προκάμει να την ζήσει. Όποιος δεν έχει συγκρουστεί μετωπικά με έναν μεγάλο πόνο, όντας ταυτόχρονα άνθρωπος που έχει σε μικρό ή μεγάλο βαθμό αφιερώσει τη ζωή του στα γράμματα όπως ο Μαλαρμέ, έχοντας δηλαδή χτίσει εκεί πάνω τη ζωή του, δεν μπορεί, όχι απλώς να νοιώσει, αλλά ούτε καν να αντιληφθεί την απελπισία του μαλαρμικού στίχου. Αναζητεί κάποιο εκκεντρικό ευφυολόγημα στα λόγια του ποιητή. Δεν έχει τις προσλαμβάνουσες για να συλλάβει την απελπισία του ανθρώπου που για μια στιγμή αντιλαμβάνεται ότι αυτό στο οποίο έχει αφιερώσει, ασκητικά (σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό) τη ζωή του δεν επαρκεί, μοιάζει μηδαμινό απέναντι στον μεγάλο πόνο, τη βαθιά ριζωμένη οδύνη και στην μαύρη, τη μέλανα θλίψη. Οτι η λογοτεχνία
και τα γράμματα είναι άφτουρα απέναντι στον πόνο, στον θάνατο και κατ' επέκταση στον δήμιο, όπως υπαινισσόταν ο Πωλ Γκαντέν.