Τρίτη, 22 Δεκεμβρίου 2009

Η σύγχρονη Ελλάδα μέσα από τα μάτια ενός γερού διηγηματογράφου



Γιώργου Σκαμπαρδώνη
Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος
Εκδ. Ελληνικά Γράμματα
Σελ. 286.


Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη αποτελεί μια κορύφωση εφάμιλλη των πρώτων εντυπωσιακών συλλογών των αρχών του ‘90. Ο Σκαμπαρδώνης δεν δοκιμάζεται στο διήγημα, αλλά μάλλον δοκιμάζει τις σημερινές δυνατότητες του κλασικού αυτού είδους. Η μεγαλύτερη ίσως πρόκληση, ιδίως όταν κανείς συνθέτει μια πολυσέλιδη συλλογή όπως αυτή, είναι η εξασφάλιση της ποιοτικής ισορροπίας των διηγημάτων. Εδώ, η σταθερά υψηλή ποιότητα ξεπερνιέται από ορισμένα διηγήματα όπως «Ο οδοκαθαριστής , 5.30 το πρωί», «Ο τάφος του στρατηγού» ή το ατμοσφαιρικό «ο γουλιανός κοντά στην ακτή» όλα τους κατορθώματα μεγάλης μαεστρίας. Ο Σκαμπαρδώνης γνωρίζει καλά την τέχνη του διηγήματος: διαθέτει αναγνωρίσιμο προσωπικό, ντόμπρο λογοτεχνικό ύφος, σύγχρονη αφηγηματική γλώσσα η οποία έχει αφομοιώσει στοιχεία ντοπιολαλιάς, τρέχουσες εκφράσεις της προφορικής αλλά και λόγιας γλώσσας τα οποία συνυπάρχουν αρμονικά. Διαθέτει δυσεύρετο σήμερα χιούμορ, ζηλευτή φαντασία, ρεαλιστική σκληρότητα, ενώ κατέχει και το παιχνίδι των ανατροπών, που καθιστά αλησμόνητες πολλές χαρακτηριστικές σκηνές των διηγημάτων. Αν και τα περισσότερα, με ελάχιστες εξαιρέσεις εξελίσσονται στη Βόρεια Ελλάδα, εντούτοις υπερβαίνουν τον δυσπέλαστο σκόπελο του αμετάβατου τοπικού αισθήματος, της παρωχημένης ηθογραφίας, αποτυπώνοντας καίριες πλευρές της ιδιοσυγκρασίας του σύγχρονου Νεοέλληνα. Η καλύτερη ενδεχομένως εκδοχή σύγχρονου νεοελληνικού οδηγήματος: η σκιαγράφηση του ταπεραμέντου μιας κοινωνίας και της νοοτροπίας μιας εποχής.