Τρίτη, 10 Νοεμβρίου 2009

Τηλεοπτικό ψεύδος και καταναλωτική αλήθεια

Πρόσφατα, με διαφορά λίγων ημερών, ανακοινώθηκαν σε Γαλλία «Figaro» και Αμερική «New York Times» δύο αντίστοιχα πορίσματα για την εκπροσώπηση των μειονοτήτων στην τηλεόραση. Και οι δύο έρευνες, που προσδιόριζαν τις μειονότητες με βάση πολλαπλά κριτήρια όπως το φύλο, την ηλικία, την εθνικότητα, το επάγγελμα, την αναπηρία, διαπίστωναν τη μη επαρκή, σε σχέση με τα ποσοστά του νόμου, εκπροσώπηση των μειονοτήτων στα τηλεοπτικά προγράμματα. Τέτοιου είδους έρευνες δημοσιεύονται κάθε χρόνο αναμασώντας τις ίδιες οδυνηρές διαπιστώσεις και καταλήγοντας στο απαράλλαχτο συμπέρασμα ότι «ο πολυπολιτισμικός κόσμος στον οποίο ζούμε δεν αντανακλάται στην τηλεόραση». Η εκπροσώπηση των μειονοτήτων στην τηλεόραση και πολύ περισσότερο σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες αποτελεί μείζον δημοκρατικό ζήτημα. Ωστόσο οι στατιστικές αυτές μοιάζουν να κουκουλώνουν κι όχι να αναδεικνύουν το έλλειμμα αλήθειας που πλήττει την τηλεόραση. Κατ’ αρχάς διότι δίνουν την ψευδή εντύπωση ότι η κοινωνική ισότητα και η δικαιοσύνη είναι απλώς ζήτημα εξισορόπησης ποσοστών. Αφετέρου εκλαμβάνουν την παρουσία στην τηλεόραση αποκλειστικά και μόνο ως ευεργετική. Αποκρύπτουν αφενός το γεγονός ότι στην τηλεόραση (τουλάχιστον στην ελληνική) συχνά εκπροσωπούνται σε δυσανάλογο βαθμό πολύ μικρές μειονότητες, περιθωριακών, εξαθλιωμένων, ενίοτε και ψυχικά άρρωστών ανθρώπων και αφετέρου ότι η παρουσία τους σε επονείδιστες εκπομπές όπως της Αννίτας Πάνια ή «Πάμε πακέτο» κλπ συνιστά προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των δημοκρατικών αξιών. Οι άνθρωποι αυτοί εξευτελίζονται ή ποδηγετούνται ποικιλοτρόπως με στόχο την άγρα του οίκτου ή της περιφρόνησης του κοινού και την επακόλουθη αύξηση της τηλεθέασης. Το χειρότερο όμως όλων είναι ότι οι εν λόγω έρευνες καλλιεργούν την ψευδή εντύπωση ότι η κοινωνία (τείνει να) αντικαθρεφτίζεται ιδανικά στην τηλεόραση. Ενώ στην ουσία προωθώντας νυχθημερόν με κάθε δυνατό τρόπο το διαφημιστικό της μήνυμα παλεύει να πείσει το εξανδραποδισμένο της (πάντα από την ίδια) κοινό ότι ο ειδυλλιακός κόσμος που προβάλλει στο γυαλί είναι πραγματικός, και η ανακάλυψή του εξαρτάται μόνο από την αύξηση της καταναλωτικής μας ευχέρειας.

Δεν υπάρχουν σχόλια: