Τρίτη, 14 Ιουλίου 2009

Περί αστυνομικού μυθιστορήματος


Εκτος από την παραλία, την ξαπλώστρα και τον ιδρωμένο καφέ το καλοκαιράκι είναι συνυφασμένο στο συλλογικό μας ασυνείδητο και με το βιβλίο. Είναι η περίοδος που πολλοί από μας θα βυθιστούμε στο ένα βιβλίο που σύμφωνα με τις στατιστικές διαβάζουμε τον χρόνο. Βιβλίο, το οποίο έχει μεγάλες πιθανότητες να είναι μυθιστόρημα και μάλιστα αστυνομικό ή αν μη τι άλλο αστυνομικής πλοκής.
Τα αστυνομικά μυθιστορήματα δεν αποτελούν πλέον ένα ενιαίο σύνολο. Από την εποχή όπου αρκούσε ένας φλεγματικός ντετέκτιβ με κοφτερό μυαλό, ένα πτώμα, τρεις ύποπτοι, ένας μπάτλερ και καλό ανακάτωμα για να παραχθεί ένα αστυνομικό, έχει χυθεί πολύ νερό στο αυλάκι.
Το αστυνομικό μυθιστόρημα διένυσε μεγάλη απόσταση ξεκινώντας από τον Πόε περνώντας από την ανατρεπτική Χάισμιθ που έφερε τον δολοφόνο στην θέση του ήρωα για τον οποίο αγωνιά ο αναγνώστης και φτάνοντας στον Ελροϊ ο οποίος σκιαγράφησε το αληθινό μας πρόσωπο διαγράφοντας τα επίπλαστα όρια μεταξύ καλού και κακού.
Στην σημερινή εποχή της σύγχυσης των ορίων μεταξύ της αληθινής ή μη λογοτεχνίας, των μυθιστορηματικών ειδών, το αστυνομικό, «η Ιλιάδα της μεγαλούπολης» σύμφωνα με τον Τσέστερτον, λειτουργεί ως το δεκανίκι πάνω στο οποίο στηρίζονται οι λογοτέχνες και ως πρίσμα μέσα από το οποίο προσεγγίζουμε κλασικά μυθιστορήματα ανακαλύπτοντας εκλεκτικές συγγένειες. Ωστόσο όπως και το μυθιστόρημα στις απαρχές του, το αστυνομικό εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως το περιορισμένων δυνατοτήτων αποπαίδι της λογοτεχνίας.
Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν και κατά πόσο το αστυνομικό μυθιστόρημα σε όλες του τις πολυποίκιλες εκφάνσεις αποτελεί ένα «εύπεπτο» ανάγνωσμα, το ιδανικό όχημα για την ολοκλήρωση της απόδρασης του λαού στις παραλίες μακριά από κάθε προβληματισμό.
Αν το μπόλι με το οποίο τα μπολιάζει παράγει έναν συγκεκριμένο μεταλλαγμένο τύπο ανοστανάλατου μυθιστορήματος, τύπου «Κώδικας Ντα Βίντσι» ή αν αντίθετα είναι σε θέση να δώσει έργα μεγάλης πνοής. Αν το αστυνομικό μυθιστόρημα αποτελεί ένα λογοτεχνικό πεδίο συγκερασμού του φιλοσοφικού, υπαρξιακού, πολιτικού προβληματισμού, πρόκειται (στην εξέλιξη των ειδών) για τον δυνατότερο οργανισμό που προορίζεται να επιβιώσει.
Μ’ άλλα λόγια, αν είναι ο πολυπρισματικός καθρέφτης όπου αντικατοπτρίζεται αυθεντικότερα η εποχή μας.

1 σχόλιο:

παναγιώτης ιωαννίδης είπε...

αφορμής δοθείσης, κι επειδή το λέγαμε τις προάλλες σε μιά συντροφιά: το αστυνομικό/νουάρ του φετινού καλοκαιριού δικαιωματικά είναι η αριστουργηματική [προφητική] λοβοτομή του ανδρέα αποστολίδη...